Tính đến ngày 30-3, TP.HCM ghi nhận 22.765 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 1.800 MWp. Trong đó, có 1.818 hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 406,6 MWp.
Tổng sản lượng từ các hệ thống này chiếm 4,66% tổng sản lượng điện thương phẩm toàn thành phố.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Chỉ trong 3 tháng kể từ tháng 4-2026, TP.HCM ghi nhận thêm 3.269 hộ dân, cơ quan, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Con số này tăng gấp 1,8 lần so với trước thời điểm Chỉ thị số 10/CT-TTg được ban hành.
Tổng công suất lắp đặt mới trong giai đoạn này là 427,5 MWp.
| Chỉ tiêu | Số liệu |
|---|---|
| Tổng số hệ thống ĐMTMN toàn TP (30-3) | 22.765 |
| Tổng công suất lắp đặt | 1.800 MWp |
| Số hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ | 1.818 |
| Công suất hệ thống tự sản xuất | 406,6 MWp |
| Tỷ trọng so với sản lượng thương phẩm | 4,66% |
| Số mới lắp (tháng 4-6/2026) | 3.269 |
| Công suất mới lắp (tháng 4-6/2026) | 427,5 MWp |
| Mức tăng so với trước Chỉ thị 10 | gấp 1,8 lần |
Động lực tăng trưởng đến từ thủ tục hành chính đơn giản. Theo Nghị định số 58/2025/NĐ-CP, hộ gia đình lắp đặt dưới 100 kW chỉ cần thông báo cho ngành điện. Tổ chức lắp đặt dưới 1.000 kW, không bán điện dư cũng chỉ cần thông báo trực tuyến.
EVN HCMC đã xây dựng chức năng thông báo trực tuyến trên website evnhcmc.vn.
Đối với hệ thống có công suất từ 1.000 kW trở lên, khách hàng phải gửi hồ sơ qua Cổng Dịch vụ công quốc gia để được Sở Công thương cấp Giấy chứng nhận.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự bùng nổ lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại TP.HCM phản ánh xu hướng chuyển dịch dòng tiền của hộ gia đình và doanh nghiệp vào tài sản có khả năng tự cân đối năng lượng.
Chi phí vốn đầu tư pin năng lượng mặt trời và bộ lưu trữ (BESS) đang giảm dần, kết hợp với ưu đãi về thủ tục, đã làm giảm rào cản gia nhập. Người dân không phải xin phép phức tạp, chỉ cần thông báo.
Điều này có ý nghĩa về mặt dòng tiền: mỗi hộ dân giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia, đồng thời tạo ra khoản tiết kiệm chi phí điện định kỳ. Với quy mô 3.269 hộ mới chỉ trong 3 tháng, tổng dòng tiền đầu tư vào hệ thống này tại TP.HCM là đáng kể.
Xét trên góc độ vĩ mô, sản lượng điện mặt trời mái nhà chiếm 4,66% tổng thương phẩm, đặt ra thách thức về vận hành lưới điện quốc gia. Lưới điện cần có khả năng hấp thụ công suất phân tán mà không gây quá tải cục bộ.
Chính sách hiện tại không cho phép bán điện dư nên dòng tiền chủ yếu là tiết kiệm chi phí, không phải doanh thu bán điện. Điều này khác với giai đoạn trước đây khi cơ chế FIT (giá ưu đãi) còn hiệu lực.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đóng vai trò như một cột mốc chính sách, thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Nghị định 58/2025/NĐ-CP tạo khung pháp lý tinh gọn, giúp giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, rủi ro tiềm ẩn là hạ tầng lưới điện cục bộ có thể bị quá tải nếu tốc độ lắp đặt tiếp tục tăng mạnh. EVN HCMC đã chủ động xây dựng kênh thông báo trực tuyến để thu thập dữ liệu nhằm dự báo và phân bổ nguồn điện.
Các yếu tố cần theo dõi:
- Tốc độ lắp đặt hàng tháng và tổng công suất lũy kế
- Tỷ lệ hệ thống có bộ lưu trữ (BESS) để giảm áp lực lưới điện
- Phản ứng của cơ quan quản lý nếu xảy ra quá tải cục bộ
- Xu hướng giá pin năng lượng mặt trời và ắc quy lưu trữ trên thị trường
Theo đại diện EVN HCMC, đơn vị sẵn sàng hỗ trợ tư vấn kỹ thuật lắp đặt, thủ tục và giải pháp sử dụng tối ưu. Như vậy, rủi ro vận hành đã được dự phòng ngay từ giai đoạn đầu.
Đối với nhà đầu tư, sự gia tăng này có thể tác động đến các doanh nghiệp ngành điện, sản xuất thiết bị năng lượng tái tạo và cả bất động sản (tòa nhà văn phòng lắp pin mặt trời).
Dòng tiền đầu tư vào tài sản năng lượng phân tán đang hình thành rõ nét tại TP.HCM, phản ánh chuyển dịch dài hạn của thị trường năng lượng Việt Nam.