Từ cặp cửa khẩu Tân Nam - Meun Chey: Nhìn về dòng chảy thương mại và áp lực hạ tầng logistics biên giới Việt Nam - Campuchia

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 14/7, tại Tây Ninh, Cục Đường bộ Việt Nam và Bộ Giao thông Công chính Campuchia đã tổ chức hội nghị song phương về việc áp dụng Hiệp định vận tải đường bộ tại cặp cửa khẩu quốc tế Tân Nam - Meun Chey. Sự kiện này đánh dấu bước đi cụ thể hóa các thỏa thuận cấp cao giữa hai nước về kết nối giao thông xuyên biên giới.

Cặp cửa khẩu được công bố hoạt động cấp địa phương từ năm 2021 và khai trương quy mô quốc gia vào ngày 8/12/2025. Dù vậy, cơ chế vận tải đường bộ quốc tế theo hiệp định chưa được áp dụng đầy đủ. Hiện tại, việc giao nhận hàng chủ yếu thực hiện theo hình thức đi-về trong ngày hoặc sang tải tại biên giới.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Tốc độ tăng trưởng 86% về kim ngạch và 335% về lượt người qua cửa khẩu trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy nhu cầu vận tải hàng hóa và hành khách đang tăng đột biến. Điều này phản ánh dòng chảy thương mại đang dịch chuyển mạnh về các cửa khẩu mới được nâng cấp lên quy mô quốc tế.

Việc chưa áp dụng đầy đủ Hiệp định vận tải đường bộ tạo ra một nút thắt logistics rõ rệt. Chi phí vận chuyển tăng do phải sang tải tại biên giới, thay vì vận chuyển xuyên suốt. Điều này làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất nhập khẩu và tạo áp lực lên chi phí vốn lưu động.

Theo lãnh đạo tỉnh Tây Ninh, việc đưa cặp cửa khẩu vào phạm vi áp dụng hiệp định là yêu cầu cấp thiết để giảm chi phí logistics. Đồng thời, nhu cầu đầu tư hạ tầng kết nối được thể hiện qua các dự án nâng cấp đường tỉnh 791, 788 và cao tốc Gò Dầu - Xa Mát (khởi công 1/7/2026).

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD vào năm 2030 đặt ra áp lực lớn về năng lực hạ tầng và thể chế vận tải. Hiện tại, dư địa phát triển của cặp cửa khẩu Tân Nam - Meun Chey vẫn còn rất lớn, với kim ngạch năm 2025 chỉ chiếm 4,36% tổng kim ngạch của tỉnh Tây Ninh với Campuchia.

Cam kết từ phía Campuchia về việc phối hợp hoàn thiện cơ chế vận tải, cùng đề xuất nâng cấp, mở rộng cầu hữu nghị Tân Nam - Meun Chey là những yếu tố cần theo dõi. Hai bên thống nhất áp dụng đầy đủ các quy định của hiệp định và nghị định thư liên quan.

Các dự án hạ tầng giao thông kết nối liên vùng — bao gồm cao tốc Gò Dầu - Xa Mát và cao tốc TP.HCM - Mộc Bài — sẽ hình thành trục giao thông chiến lược, tác động trực tiếp đến lưu thông hàng hóa và khả năng thu hút đầu tư vào khu vực cửa khẩu.