Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 3-6, các đại sứ tại Brussels đã họp liên tục gần 12 giờ. Hungary chính thức dỡ bỏ quyền phủ quyết kéo dài suốt 2 năm đối với tiến trình Ukraine gia nhập EU.
Bước ngoặt này mở đường cho việc mở cụm đàm phán đầu tiên, gọi là “các vấn đề nền tảng”, bao gồm nhà nước pháp quyền, quyền con người và hệ thống tư pháp. Lễ chính thức dự kiến diễn ra ngày 15-6 tại Luxembourg.
Dưới đây là các mốc thời gian và sự kiện chính:
| Mốc thời gian | Sự kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Tháng 5/2024 | Hungary và Ukraine khởi động tham vấn về quyền các nhóm thiểu số | Euronews |
| Ngày 20-5 | Vòng đàm phán trực tuyến đầu tiên giữa các ngoại trưởng | Euronews |
| Ngày 26-5 | Phó Thủ tướng Ukraine Taras Kachka xác nhận Kiev đáp ứng nhu cầu của cộng đồng người Hungary | Euronews |
| Ngày 29-5 | Thủ tướng Hungary Péter Magyar gặp Chủ tịch EC Ursula von der Leyen tại Brussels | Euronews |
| Ngày 3-6 | Hungary dỡ bỏ quyền phủ quyết; EU sẵn sàng mở cụm đàm phán đầu tiên | Euronews |
| Ngày 15-6 | Lễ chính thức mở cụm đàm phán tại Luxembourg | Euronews |
Song song đó, ngày 29-5, Thủ tướng Magyar và Chủ tịch EC von der Leyen đã thông báo giải ngân 16,4 tỉ euro từ các quỹ phục hồi và gắn kết cho Hungary. Các quỹ này từng bị đóng băng do lo ngại về sự suy giảm dân chủ.
Cả hai nhà lãnh đạo đều phủ nhận việc khoản tiền này được gắn với điều kiện Budapest dỡ bỏ quyền phủ quyết. Tuy nhiên, ông Magyar cho biết ông mong đợi những “bảo đảm” từ Kiev về quyền của người Hungary thiểu số.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc Hungary dỡ bỏ quyền phủ quyết mang tính bước ngoặt về mặt chính trị. Nhưng đối với nhà đầu tư, tín hiệu quan trọng hơn nằm ở dòng vốn kỳ vọng.
16,4 tỉ euro từ quỹ phục hồi EU được giải ngân cho Hungary. Đây là một phần trong gói tài khóa lớn hơn, có thể kích thích chi tiêu công và đầu tư cơ sở hạ tầng tại quốc gia này.
Đối với Ukraine, việc mở cụm đàm phán đầu tiên mở ra lộ trình tiếp cận các quỹ hỗ trợ tiền gia nhập EU. Các quỹ này thường bao gồm hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và đầu tư dài hạn.
Dòng tiền ròng (net flow) từ EU vào khu vực Đông Âu có thể gia tăng trong trung hạn. Điều này tác động đến tỷ giá EUR/USD, dòng vốn ngoại hối và tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) của thị trường.
Thị trường trái phiếu chính phủ Hungary và Ukraine có thể hưởng lợi từ kỳ vọng cải thiện xếp hạng tín nhiệm. Chỉ số P/E của các doanh nghiệp niêm yết tại hai quốc gia này có thể được định giá lại.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bối cảnh lịch sử cho thấy căng thẳng giữa Hungary và Ukraine bắt nguồn từ vấn đề người Hungary thiểu số tại vùng Transcarpathia. Hungary từng mất 2/3 lãnh thổ và hơn 3 triệu người sau Hiệp ước Trianon năm 1920.
Luật Giáo dục năm 2017 của Ukraine và luật ngôn ngữ sau đó đã làm gia tăng căng thẳng. Năm 2023, Ukraine sửa đổi Luật về các Nhóm thiểu số dân tộc để phù hợp với tiêu chí gia nhập EU.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Tiến độ đàm phán cụm “các vấn đề nền tảng” tại Luxembourg ngày 15-6
- Cam kết bảo đảm quyền của người Hungary thiểu số từ Kiev
- Khả năng giải ngân thêm các quỹ EU cho Hungary và Ukraine
- Phản ứng của thị trường tài chính đối với tín hiệu hội nhập
Theo Euronews, các cuộc đàm phán kín diễn ra tại Brussels, Budapest và Kiev đã hội tụ vào câu hỏi duy nhất vào tối 3-6: “Có ai phản đối không?”. Sự im lặng đã chấm dứt quyền phủ quyết kéo dài hai năm.