Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo hãng tin CNN, thay vì các tuyên bố ồn ào, chính quyền Trump đang âm thầm xây dựng lại bộ máy thuế quan theo cách bài bản hơn. Các công cụ pháp lý lần này có căn cứ cụ thể hơn, tập trung vào từng vấn đề thương mại riêng biệt.
Vào đêm thứ Ba (2/6), Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer công bố báo cáo 98 trang về cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng. Báo cáo chỉ ra 60 nền kinh tế có quan hệ thương mại với Mỹ chưa ban hành hoặc chưa thực thi hiệu quả các lệnh cấm nhập khẩu đối với hàng hóa sản xuất trong điều kiện lao động cưỡng bức.
| Đối tác thương mại | Mức thuế quan bổ sung đề xuất | Cơ sở pháp lý |
|---|---|---|
| Tất cả 60 nền kinh tế trong diện điều tra | Tối thiểu 10% | Điều 301, Đạo luật Thương mại 1974 |
| Trung Quốc, Brazil, Nhật Bản, Ấn Độ | 12,5% | Chưa có bước đi ban đầu theo đánh giá của USTR |
| Canada, Mexico, EU, Ecuador, Indonesia, Pakistan | Tối thiểu 10% (thuộc diện điều tra) | Đã có bước đi ban đầu nhưng chưa đủ |
Các mức thuế quan trên chưa có hiệu lực ngay. Đề xuất được đưa ra lấy ý kiến công chúng đến ngày 6/7, trước khi USTR tổ chức các phiên điều trần vào ngày 7/7.
Ông Greer cho rằng một số đối tác đã có “những bước đi ban đầu” nhằm hạn chế vấn đề lao động cưỡng bức, nhưng tiến độ xử lý vẫn chưa đủ nhanh. Ông nói: “Việc các đối tác thương mại quan trọng nhất của Mỹ không xử lý vấn đề nhập khẩu hàng hóa được sản xuất trong điều kiện lao động cưỡng bức là điều không thể chấp nhận”.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chiến lược mới của Trump không chỉ là sự thay đổi về mặt truyền thông. Việc sử dụng Điều 301 – vốn đã được Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 phán quyết rằng tổng thống không có thẩm quyền sử dụng quyền khẩn cấp trong các biện pháp trước đây – cho thấy một cách tiếp cận pháp lý chặt chẽ hơn.
Nếu thành công, các mức thuế quan mới khó bị đảo ngược hơn và có thể tồn tại lâu hơn. Điều này tạo ra rủi ro chi phí vốn gia tăng cho các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường Mỹ, đặc biệt là các ngành sử dụng lao động thâm dụng như dệt may, điện tử, nông sản.
Dòng tiền ròng có thể dịch chuyển theo hướng phòng thủ. Nhà đầu tư cần đánh giá lại mức độ tiếp xúc với các quốc gia bị áp thuế cao hơn (Trung Quốc, Brazil, Nhật Bản, Ấn Độ). Các đồng tiền của các nước này có thể chịu áp lực giảm giá do kỳ vọng xuất khẩu suy yếu.
Trên thị trường hàng hóa, giá các nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc từ các nước bị áp thuế có thể biến động mạnh. Ví dụ, thép nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc nông sản từ Brazil có thể chịu thuế bổ sung 12,5% nếu đề xuất được thông qua.
Đối với thị trường chứng khoán, các cổ phiếu ngành xuất khẩu của Việt Nam – vốn không nằm trong danh sách 60 nền kinh tế bị điều tra? (cần kiểm tra) – có thể hưởng lợi từ dịch chuyển thương mại, nhưng rủi ro từ sự bất ổn chính sách thương mại toàn cầu vẫn hiện hữu.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
- Phản ứng từ các đối tác thương mại: Trung Quốc, EU, Nhật Bản có thể đáp trả bằng thuế quan đối ứng, làm leo thang căng thẳng thương mại.
- Tiến trình lấy ý kiến công chúng và điều trần: Kết thúc ngày 6/7, điều trần ngày 7/7. Kết quả có thể được công bố trong tháng 7 hoặc tháng 8.
- Khả năng Tòa án Tối cao Mỹ xem xét lại các quyết định nếu có khiếu kiện pháp lý mới dựa trên Điều 301.
- Tác động đến chuỗi cung ứng: Các doanh nghiệp đa quốc gia có thể đẩy nhanh kế hoạch chuyển dịch sản xuất ra khỏi các nước bị áp thuế cao.
- Chỉ số CPI và PPI của Mỹ: Thuế quan bổ sung có thể đẩy giá hàng nhập khẩu tăng, tạo áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến chính sách của Fed.
Theo báo cáo của CNN, cách tiếp cận “âm thầm” này không có nghĩa là tác động sẽ nhẹ nhàng hơn. Nếu thành công, các mức thuế quan mới có thể gây ảnh hưởng mạnh không kém những biện pháp trước kia.