Từ 5 phương thức tham nhũng mới: Áp lực dòng tiền và rủi ro pháp lý cho nhà đầu tư

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Chiều 18-6, Ban Nội chính Trung ương tổ chức họp báo thông báo kết quả Phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, đã công bố các số liệu thống kê và nhận diện 5 phương thức, thủ đoạn nổi lên trong các vụ án tham nhũng, lãng phí.

Dưới đây là các dữ liệu định lượng chính được ghi nhận từ buổi họp báo:

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Năm phương thức thủ đoạn được Bộ Công an chỉ ra phản ánh sự dịch chuyển dòng tiền phi pháp vào các kênh đầu tư truyền thống và phi truyền thống.

Phương thức thứ nhất là cấu kết, móc nối giữa đối tượng trong cơ quan Nhà nước và ngoài xã hội. Dòng tiền tham nhũng được cài cắm xuyên suốt chuỗi hoạt động từ đầu tư, đấu thầu, nghiệm thu đến thanh quyết toán.

Phương thức thứ hai là lợi dụng cấp giấy phép và giải quyết thủ tục hành chính để thu thêm phí ngoài. Đây là hình thức tham nhũng vặt, tạo ra chi phí giao dịch ngầm cho doanh nghiệp.

Phương thức thứ ba liên quan đến quản lý tài sản, cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp. Các hành vi định giá thấp tài sản Nhà nước, chuyển quyền sử dụng đất công, bán tài sản không qua định giá gây thất thoát.

Phương thức thứ tư là lợi dụng chuyển đổi số để che giấu tội phạm. Các đối tượng sử dụng tin nhắn mã hóa, tài sản ảo, hồ sơ điện tử và giao dịch tài chính trực tuyến.

Phương thức thứ năm là lợi dụng các mô hình kinh doanh mới, tài sản mới. Mô hình bất động sản nghỉ dưởng, sở hữu hợp đồng kỳ nghỉ, huy động vốn dự án nổi lên gần đây.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, tẩu tán tài sản ngày càng tinh vi. Các đối tượng chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian, ví điện tử, đầu tư cổ phiếu, bất động sản hoặc chuyển tài sản ra nước ngoài, đầu tư vào tài sản số, tài sản mã hóa.

Việc này đặt ra thách thức cho cơ quan điều tra trong việc truy vết dòng tiền. Tỷ lệ thu hồi tài sản trong án kinh tế chỉ đạt 52%, thấp hơn đáng kể so với án tham nhũng, chức vụ (trên 85%).

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Bộ Công an xác định tham nhũng, lãng phí, tiêu cực xảy ra ở nhiều lĩnh vực. Các dự án trọng điểm quốc gia, chính sách an sinh xã hội, giải quyết thủ tục hành chính công là những khu vực trọng tâm.

Tham nhũng tại doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp tư nhân có xu hướng gia tăng. Điều này gây thất thoát tài sản Nhà nước và các tổ chức, doanh nghiệp.

Các hành vi phổ biến được nêu ra bao gồm: nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ, tham ô tài sản, vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản Nhà nước, vi phạm về đầu tư công và các quy định về đấu thầu.

Về giải pháp, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nhấn mạnh việc nhận diện sớm, đi trước tội phạm. Cần xây dựng kỷ luật, kỷ cương công vụ, trách nhiệm liêm chính gắn với kiểm soát quyền lực.

Việc hoàn thiện sớm xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu để chủ động phòng ngừa cũng được đề cập. Tăng cường công tác tuyên truyền là một giải pháp bổ sung.

Bộ Công an sẽ chỉ đạo các cơ quan điều tra tập trung cao độ vào truy vết dòng tiền. Chuyển mạnh sang việc bảo toàn, phong tỏa, xử lý tài sản ngay từ đầu.

Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan kiểm sát, tòa án, ngân hàng, thuế để kịp thời phong tỏa, kê biên, ngăn chặn giao dịch tài sản. Tập trung điều tra, xử lý nghiêm các vụ án liên quan sân bay Long Thành, trụ sở Bộ Ngoại giao.

Vướng mắc hiện tại bao gồm công tác giám định, định giá, xác định thiệt hại trong một số vụ án còn kéo dài. Cơ sở dữ liệu ngân hàng, đất đai, thuế chưa liên thông.

Đối với nhà đầu tư, các thông tin trên cho thấy rủi ro pháp lý gia tăng trong các lĩnh vực bất động sản nghỉ dưỡng, huy động vốn dự án, và các mô hình kinh doanh mới. Dòng tiền đầu tư vào tài sản số, tài sản mã hóa cũng chịu sự giám sát chặt chẽ hơn.