Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo Global Electricity Review 2026 của Ember, năm 2025 ghi nhận kỷ lục mới của điện mặt trời với 636 TWh sản lượng tăng thêm, cao hơn 33% so với kỷ lục 479 TWh năm 2024. Đây là năm thứ 4 liên tiếp điện mặt trời dẫn đầu về mức tăng tuyệt đối.
Trung Quốc chiếm ưu thế tuyệt đối khi bổ sung 336 TWh, nhiều hơn tổng mức tăng của phần còn lại của thế giới (300 TWh). Con số này vượt tổng lượng điện tiêu thụ toàn bộ nước Anh (322 TWh) cùng năm.
| Khu vực | Sản lượng điện mặt trời tăng thêm (TWh) |
|---|---|
| Trung Quốc | 336 |
| Phần còn lại thế giới (không Trung Quốc) | 300 |
| Châu Á (không Trung Quốc) | 90 |
| Bắc Mỹ | 86 |
| Châu Âu | 80 |
Nguồn: Ember, Global Electricity Review 2026.
Điện mặt trời hiện đáp ứng 75% nhu cầu điện tăng thêm toàn cầu. Sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch giảm lần đầu tiên mà không do suy thoái hay đình trệ kinh tế. Trung Quốc giảm 56 TWh, Ấn Độ giảm 52 TWh, trong khi Mỹ và EU vẫn tăng nhẹ.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự bùng nổ của điện mặt trời tại Trung Quốc đang tái định hình cấu trúc cung - cầu năng lượng toàn cầu. Dòng vốn đầu tư vào sản xuất và lắp đặt pin mặt trời tiếp tục đổ mạnh vào Trung Quốc nhờ lợi thế quy mô và chi phí thấp.
Độ trễ chính sách (policy lag) trong chuyển dịch năng lượng khiến các nước khác khó theo kịp tốc độ của Trung Quốc. Điều này tạo ra sự phụ thuộc ngày càng lớn vào chuỗi cung ứng năng lượng sạch của Trung Quốc, làm gia tăng rủi ro tập trung về địa chính trị và thương mại.
Trên thị trường hàng hóa, sự sụt giảm sản lượng từ nhiên liệu hóa thạch tác động đến giá dầu, khí đốt và than. Nhu cầu than đá suy yếu khi Trung Quốc và Ấn Độ giảm phát điện từ than. Ngược lại, các cổ phiếu năng lượng tái tạo (clean energy ETFs, cổ phiếu pin mặt trời) nhận được hỗ trợ cơ bản dài hạn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
- Năm 2021, sản lượng điện than tăng 719 TWh sau đại dịch, nhưng mức tăng đó chỉ mang tính phục hồi ngắn hạn. Ngược lại, đà tăng của điện mặt trời mang tính cấu trúc và dài hạn hơn (Ember).
- Châu Âu tiết kiệm 136 triệu euro mỗi ngày nhờ điện mặt trời trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng.
- Việt Nam cần theo dõi chính sách thương mại và thuế quan của Mỹ/EU đối với tấm pin mặt trời Trung Quốc, vì điều này ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu và triển khai dự án trong nước.
- Nhà đầu tư nên quan sát số liệu sản xuất và tồn kho của các nhà sản xuất pin mặt trời Trung Quốc (như LONGi, Tongwei) cũng như diễn biến giá polysilicon.