Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tiền gửi của dân cư tại hệ thống ngân hàng tính đến hết tháng 3/2026 đạt hơn 10,56 triệu tỷ đồng. Mức này tăng 2,19% so với cuối năm 2025 và thiết lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay.
Riêng trong quý 1/2026, người dân đã gửi thêm khoảng 200.000 tỷ đồng vào ngân hàng. So với cùng kỳ năm trước, lượng tiền gửi dân cư tăng thêm hơn 3 triệu tỷ đồng.
Trong khi đó, tiền gửi của các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đến cuối tháng 3 đạt hơn 6 triệu tỷ đồng, thấp hơn 2,69% so với cuối năm 2025. Tổng phương tiện thanh toán (chưa bao gồm giấy tờ có giá) đạt hơn 19,6 triệu tỷ đồng, tăng 0,98% so với cuối năm ngoái.
| Chỉ tiêu | Giá trị cuối tháng 3/2026 | Thay đổi so với cuối 2025 |
|---|---|---|
| Tiền gửi dân cư | 10,56 triệu tỷ đồng | +2,19% |
| Tiền gửi doanh nghiệp & tổ chức | 6 triệu tỷ đồng | -2,69% |
| Tổng phương tiện thanh toán | 19,6 triệu tỷ đồng | +0,98% |
Về lãi suất, trong tháng 3/2026 có 20 ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất huy động. Mức lãi suất 7%/năm cho kỳ hạn 12 tháng phổ biến, thậm chí có nhà băng chào mời tới 9%/năm. Từ đầu tháng 4, lãi suất bắt đầu giảm sau chỉ đạo của Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dữ liệu cho thấy một sự phân kỳ rõ rệt giữa hành vi của hộ gia đình và doanh nghiệp. Tiền gửi dân cư tăng mạnh trong khi tiền gửi doanh nghiệp giảm. Điều này phản ánh nhu cầu sử dụng vốn cho sản xuất kinh doanh và đầu tư của khu vực doanh nghiệp trong các tháng đầu năm.
Đối với người dân, dòng tiền nhàn rỗi tiếp tục tìm đến ngân hàng như một kênh tích lũy và bảo toàn tài sản. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh các kênh đầu tư khác như bất động sản và chứng khoán tiềm ẩn nhiều biến động.
Lãi suất huy động tăng từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026 tạo ra sức hấp dẫn tương đối cho kênh tiết kiệm. Với lãi suất 12 tháng ở mức 7-9%/năm, chi phí cơ hội của việc nắm giữ tiền mặt hoặc đầu tư vào tài sản rủi ro cao hơn.
Ở chiều ngược lại, tiền gửi không kỳ hạn (CASA) suy giảm khi lãi suất tiết kiệm có kỳ hạn hấp dẫn hơn. Điều này đặt các ngân hàng trước bài toán giữ nguồn vốn chi phí thấp, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận (NIM).
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đã chỉ đạo giảm lãi suất hỗ trợ người dân và doanh nghiệp từ đầu tháng 4/2026. Động thái này có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng tiền gửi dân cư trong các quý tiếp theo.
Mặt bằng lãi suất huy động sau khi giảm vẫn duy trì sức hấp dẫn nhất định, theo đánh giá từ các chuyên gia trong bài viết gốc. Lý do chính là các kênh đầu tư thay thế (bất động sản, chứng khoán) chưa đủ hấp dẫn để hút dòng tiền.
Các điểm cần theo dõi:
- Tốc độ tăng trưởng tiền gửi dân cư trong quý 2/2026 sau khi lãi suất huy động hạ nhiệt.
- Diễn biến dòng tiền từ tiết kiệm sang các kênh đầu tư rủi ro hơn nếu thị trường chứng khoán hoặc bất động sản cải thiện.
- Tác động của việc CASA giảm đến chi phí vốn và lợi nhuận của các ngân hàng niêm yết.
- Chính sách điều hành lãi suất của NHNN trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng và áp lực lạm phát.
Dữ liệu từ NHNN cho thấy tổng phương tiện thanh toán tăng chậm hơn so với tiền gửi dân cư, phản ánh sự dịch chuyển cơ cấu nguồn vốn trong nền kinh tế.