Thủy sản Việt Nam trước bài toán giữ thị phần ở thị trường Hoa Kỳ: Áp lực thuế, quy định và sự phân hóa dòng hàng

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo bài viết trên VietnamPlus, thị trường thủy sản Việt Nam tại Hoa Kỳ đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt giữa các mặt hàng chủ lực.

NOAA (Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ) vừa công nhận nghề khai thác ghẹ của Việt Nam tương đương. Quyết định này được cập nhật trong tháng 5/2026.

Trong khi đó, Philippines không được công nhận tương đương đối với nghề ghẹ liên quan và sẽ bị chặn nhập khẩu từ ngày 11/6/2026.

Trái ngược với ghẹ, mặt hàng tôm chịu áp lực kép. Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố kết quả sơ bộ kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 vào ngày 13/5/2026.

Cá ngừ Việt Nam vẫn chịu kiểm soát bởi Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú ở biển (MMPA). Mọi lô cá ngừ đông lạnh hoặc chế biến phải có Giấy chứng nhận xuất xứ thủy sản (NOAA Form 370) hoặc khai tình trạng an toàn với cá heo.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Sự phân hóa giữa ghẹ, tôm và cá ngừ phản ánh rủi ro chính sách và chi phí tuân thủ khác nhau theo từng mặt hàng. Ghẹ được hưởng lợi từ quyết định công nhận tương đương, giúp giảm rào cản kỹ thuật.

Đối với tôm, áp lực thuế chống bán phá giá tạo ra chi phí biên cao hơn. Điều này làm giảm lợi thế cạnh tranh bằng giá của thủy sản Việt Nam vốn là chiến lược chủ đạo.

Số liệu nhập khẩu tôm của Hoa Kỳ suy giảm mạnh trong quý I/2026 cho thấy tâm lý thận trọng của nhà nhập khẩu. Chi phí tăng cao và sức mua yếu khiến họ trì hoãn các đơn hàng lớn.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP, nhận định doanh nghiệp khó có lợi thế nếu chỉ cạnh tranh bằng giá. Hướng đi phù hợp là tập trung vào sản phẩm giá trị gia tăng và các phân khúc chất lượng cao.

Dòng chảy thương mại đang chuyển hướng sang các nhóm hàng có hồ sơ tuân thủ tốt và ít phụ thuộc vào biến động chính sách một chiều. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải tái cấu trúc danh mục sản phẩm.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Các chuyên gia của VASEP đưa ra khuyến nghị cụ thể cho từng mặt hàng dựa trên dữ liệu hiện có.

Đối với ghẹ, lợi thế ngắn hạn cần được chuyển hóa thành hợp đồng thực tế. Doanh nghiệp cần truyền thông về tính hợp lệ của nguồn nguyên liệu và mã nghề khai thác.

Đối với tôm, doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến kỳ rà soát thuế cuối cùng. Việc kiểm soát điều khoản giá và ưu tiên sản phẩm chế biến sâu có biên lợi nhuận tốt hơn là hướng đi được đề xuất.

Đối với cá ngừ, vấn đề lớn nhất là vượt qua hàng rào tuân thủ MMPA. Doanh nghiệp nào kiểm soát tốt chuỗi hồ sơ, truy xuất và chứng từ mới có thể giữ được đơn hàng.

Nhìn chung, thị trường Hoa Kỳ không đóng cửa với thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, cơ hội đang phân hóa mạnh theo mặt hàng. Chiến lược dựa vào lợi thế giá rẻ không còn phù hợp.

Doanh nghiệp cần thực hiện đồng thời ba yếu tố: theo sát thay đổi chính sách của Hoa Kỳ, chọn đúng nhóm hàng có dư địa thị trường và đảm bảo hồ sơ tuân thủ. Đây là điều kiện để giữ và mở rộng thị phần dài hạn.