Thí điểm chấm điểm KPI giải ngân vốn đầu tư công: Cơ chế tăng cường kỷ luật tài khóa và tác động đến dòng tiền kinh tế

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo báo Pháp Luật TP.HCM (PLO), ngày 2/6/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp về phương án chấm điểm KPI (Key Performance Indicator) cho các bộ, ngành, địa phương về thực hiện giải ngân vốn đầu tư công. Thí điểm được thực hiện từ tháng 7 đến tháng 9/2026, sau đó triển khai chính thức.

Đại diện Bộ Tài chính, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm, trình bày dự thảo phương án chấm điểm với hai mốc thời gian: định kỳ hàng tháng và cả năm. Kết quả chấm điểm cả năm là bộ chỉ tiêu chính để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ giải ngân do Thủ tướng giao.

Bảng 1: Cơ cấu điểm chấm điểm KPI giải ngân đầu tư công

Các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu giải ngân theo hướng số hóa, kết nối trực tiếp với hệ thống Kho bạc Nhà nước và các nền tảng quản lý công việc, bảo đảm số liệu cập nhật kịp thời, chính xác và theo dõi thời gian thực. Cũng có đề xuất xây dựng ngưỡng đánh giá cụ thể để phân loại kết quả giải ngân, tạo cơ sở khách quan cho việc chấm điểm, xếp hạng và so sánh giữa các cơ quan.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Việc triển khai KPI giải ngân đầu tư công phản ánh nỗ lực của Chính phủ trong việc siết chặt kỷ luật tài khóa và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Từ góc nhìn dòng tiền vĩ mô, giải ngân đầu tư công là kênh bơm tiền trực tiếp vào nền kinh tế thực, tác động đến thanh khoản hệ thống ngân hàng và tăng trưởng tín dụng.

Khi các bộ, ngành, địa phương được đánh điểm theo tỷ lệ giải ngân, động lực đẩy nhanh tiến độ dự án sẽ gia tăng. Điều này làm tăng tốc độ luân chuyển dòng tiền từ ngân sách vào các nhà thầu, nhà cung cấp vật liệu, lao động và cuối cùng là khu vực tiêu dùng. Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng còn thấp, giải ngân đầu tư công nhanh hơn có thể bù đắp một phần thiếu hụt cầu tín dụng từ khu vực tư nhân.

Đối với thị trường chứng khoán, các doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng, vật liệu xây dựng, bất động sản khu công nghiệp và ngân hàng có thể hưởng lợi gián tiếp từ dòng vốn này. Ngân hàng thương mại hưởng lợi qua kênh tín dụng và thanh toán cho các dự án công. Tuy nhiên, cần theo dõi tính hiệu quả thực tế khi áp dụng KPI – nếu chỉ chạy theo chỉ tiêu số lượng có thể dẫn đến rủi ro chất lượng giải ngân.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc chấm điểm KPI giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, ý thức trách nhiệm và kỷ luật, kỷ cương. Điều này cho thấy định hướng cải cách thể chế, giảm tình trạng giải ngân chậm kéo dài – vốn là một điểm nghẽn lớn trong nhiều năm qua.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính hoàn thiện dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ trước ngày 6/6/2026. Sau thời gian thí điểm 3 tháng (tháng 7 – tháng 9/2026), phương án sẽ được đánh giá và triển khai chính thức.

Ngoài lĩnh vực giải ngân đầu tư công, Chính phủ cũng nghiên cứu áp dụng phương pháp tính KPI với một số nhiệm vụ khác của các bộ, ngành, địa phương. Điều này mở rộng phạm vi cải cách hành chính sang nhiều lĩnh vực kinh tế.

Một số điểm cần theo dõi trong thời gian tới:

• Tiến độ ban hành quyết định chính thức của Thủ tướng về phương án chấm điểm.
• Mức độ hoàn thiện hệ thống dữ liệu số hóa kết nối với Kho bạc Nhà nước.
• Phản ứng của các bộ, địa phương trong việc điều chỉnh kế hoạch giải ngân theo KPI.
• Tác động đến tốc độ giải ngân tổng thể các tháng cuối năm 2026.
• Khả năng mở rộng KPI sang các lĩnh vực khác như thu ngân sách, cấp phép dự án.

Thông tin mới nhất: Phó Thủ tướng lưu ý Bộ Tài chính rà soát kỹ các nội dung loại trừ khi tính điểm, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch. Đây là yếu tố quan trọng để tránh khiếu nại và tạo sự đồng thuận trong quá trình thí điểm.