Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu từ Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 26/6, thâm hụt thương mại hàng hóa tháng 5 đạt 105,8 tỷ USD, tăng 27,4% so với tháng trước. Con số này cao hơn nhiều mức dự báo khoảng 85 tỷ USD của các nhà kinh tế và là mức cao nhất kể từ tháng 3/2025.
Cục Thống kê Dân số Mỹ ghi nhận nhập khẩu tăng trên hầu hết các nhóm hàng chủ lực:
- Ô tô: tăng 6,3%
- Hàng tiêu dùng: tăng 5,7%
- Vật tư công nghiệp (bao gồm dầu mỏ): tăng 4,8%
- Thực phẩm, đồ uống và thức ăn chăn nuôi: tăng 4,3%
- Các nhóm hàng hóa khác: tăng 11,5%
Đáng chú ý, nhập khẩu hàng hóa vốn dù chỉ tăng 0,4% so với tháng trước nhưng đã tăng tới 41,9% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do nhu cầu máy chủ, thiết bị bán dẫn và linh kiện phục vụ trung tâm dữ liệu AI.
Theo thống kê của Trading Economics, Mỹ duy trì tình trạng thâm hụt thương mại hàng hóa liên tục từ năm 1976. Trong năm 2025, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ đạt hơn 1.200 tỷ USD.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dữ liệu tháng 5 cho thấy các biện pháp thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump chưa tạo ra sự sụt giảm đáng kể về nhập khẩu. Nhiều doanh nghiệp Mỹ đã đẩy mạnh nhập khẩu nhằm chủ động dự trữ nguyên liệu và hàng hóa trước nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng do căng thẳng tại Trung Đông.
Xung đột với Iran làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, đẩy giá dầu và nhiều loại nguyên liệu lên cao. Sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ, lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz đã từng bước được khôi phục, góp phần kéo giá dầu thế giới giảm xuống dưới 70 USD/thùng.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng các doanh nghiệp vẫn duy trì xu hướng nhập hàng sớm để phòng ngừa rủi ro trong bối cảnh môi trường thương mại quốc tế còn nhiều bất ổn. Động lực nhập khẩu còn đến từ làn sóng đầu tư mạnh vào hạ tầng AI.
Việc Mỹ mở rộng đầu tư vào AI đang làm gia tăng nhu cầu nhập khẩu các thiết bị công nghệ cao, trong khi năng lực sản xuất trong nước chưa đáp ứng đầy đủ. Điều này có thể tiếp tục tạo áp lực lên cán cân thương mại trong ngắn hạn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Về dài hạn, xuất khẩu các dịch vụ số, điện toán đám mây và công nghệ AI có thể góp phần bù đắp một phần thâm hụt hàng hóa. Tuy nhiên, mục tiêu thu hẹp thâm hụt thương mại của chính quyền Mỹ sẽ còn đối mặt nhiều thách thức.
Nền kinh tế Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung nhập khẩu, đặc biệt đối với các ngành công nghệ cao và chuỗi cung ứng toàn cầu. Các nhà kinh tế nhận định diễn biến mới cho thấy áp lực từ nhập khẩu AI và địa chính trị sẽ tiếp tục là yếu tố chính chi phối cán cân thương mại trong các tháng tới.