Thâm hụt thương mại 13,8 tỷ USD: Góc nhìn từ dòng chảy nguyên liệu và áp lực chi phí vốn

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam ghi nhận nhập siêu 13,80 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026.

Hai mặt hàng đóng góp chính vào mức thâm hụt này là Dầu thô (lũy kế nhập siêu hơn 3 tỷ USD) và Điện tử, máy tính và linh kiện (lũy kế nhập siêu hơn 29 tỷ USD).

Xét theo thị trường, Việt Nam xuất siêu sang Mỹ và EU, nhưng nhập siêu từ Trung Quốc và Hàn Quốc. Đặc biệt, nhập khẩu từ Hàn Quốc tăng đột biến 44,5% so với cùng kỳ.

Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy tỷ trọng chất bán dẫn trong tổng xuất khẩu của Hàn Quốc vào Việt Nam đã tăng từ 21,2% (tháng 6/2021) lên 50,6% (tháng 5/2026).

Về tăng trưởng giá trị so với cùng kỳ, chất bán dẫn tăng 146%, linh kiện hiển thị tăng 12,3%, và tổng giá trị các mặt hàng ICT tăng 99,6%.

Bloomberg lưu ý rằng giá trị xuất khẩu điện tử từ Hàn Quốc sang Việt Nam tăng nhanh, trong khi số lượng tăng không quá nhanh. Điều này phản ánh giá chip, DRAM tăng mạnh.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Ông Michael Kokalari, Giám đốc Phân tích Kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường của VinaCapital, cho rằng thâm hụt thương mại của Việt Nam đã tăng hơn gấp đôi, từ mức 3% GDP trước chiến sự lên trên 6% GDP vào giữa tháng 5 (tương đương khoảng 13 tỷ USD).

Chiến sự Trung Đông góp phần làm thâm hụt thương mại tăng thêm hơn 2 điểm phần trăm GDP, do giá dầu và giá trị đồng Nhân dân tệ đều tăng mạnh.

Việt Nam nhập hơn một phần ba nguyên vật liệu đầu vào từ Trung Quốc để sản xuất hàng xuất khẩu. Sự gia tăng giá trị đồng Nhân dân tệ tạo áp lực lên chi phí đầu vào.

Về cấu trúc dòng tiền, Chứng khoán BSC nhận định rằng mặt bằng nhập siêu hàng Điện tử, máy tính và linh kiện cao hơn, và vùng nhập siêu chủ yếu đến từ sự đột biến ở thị trường Hàn Quốc.

BSC cho rằng dữ liệu nhập siêu đầu năm phản ánh các doanh nghiệp đang tích cực chuẩn bị nguyên vật liệu phục vụ cho hoạt động xuất khẩu các mặt hàng điện tử vào cuối năm.

Đối với nhập khẩu dầu thô, với kịch bản thận trọng, giả định chiến tranh Trung Đông vẫn tồn tại và nguồn cung chưa được lưu thông, Việt Nam mỗi tháng sẽ nhập siêu trung bình khoảng 800 triệu đến 1 tỷ USD.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

BSC kỳ vọng mức độ nhập siêu của Việt Nam sẽ dần thu hẹp vào cuối năm, khi hoạt động xuất khẩu điện tử tăng tốc.

Các yếu tố cần theo dõi bao gồm:

• Diễn biến chiến sự Trung Đông và tác động đến giá dầu thô, nguồn cung năng lượng.
• Biến động tỷ giá đồng Nhân dân tệ (CNY) và tác động đến chi phí nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc.
• Giá chip, DRAM toàn cầu và xu hướng xuất khẩu chất bán dẫn từ Hàn Quốc vào Việt Nam.
• Tốc độ giải ngân vốn đầu tư công và dòng vốn FDI vào lĩnh vực sản xuất điện tử.

Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy xu hướng xuất khẩu chất bán dẫn vào Việt Nam ngày càng thịnh hành, phản ánh sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thâm hụt thương mại 13,8 tỷ USD không nhất thiết phản ánh trực tiếp vào thị trường chứng khoán, nhưng nó tạo nền tảng cho dòng tiền sản xuất và xuất khẩu.