Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bài viết trên VietnamPlus, châu Á - trung tâm sản xuất và tiêu thụ gạo lớn nhất thế giới - đang đối mặt với sức ép từ biến đổi khí hậu, suy thoái đất và biến động giá phân bón do căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí năng lượng leo thang.
Ông Qingfeng Zhang - Giám đốc cấp cao ADB - nhận định khu vực chưa thiếu lương thực trực tiếp nhưng đang chịu một 'cú sốc hệ thống' lan từ năng lượng sang phân bón, logistics và chi phí sản xuất.
Các quốc gia sản xuất gạo hàng đầu đang triển khai chiến lược tái cấu trúc nguồn cung phân bón và yếu tố đầu vào. Dưới đây là các biện pháp chính:
| Quốc gia | Chiến lược đa dạng hóa nguồn cung | Chiến lược xanh hóa & công nghệ |
|---|---|---|
| Trung Quốc | Mở rộng nhập khẩu kali từ Canada, Nga, Belarus, Jordan, Israel; đầu tư mỏ khoáng sản nước ngoài; hợp đồng dài hạn | Chương trình 'không tăng sử dụng phân bón hóa học'; bón phân chính xác; số hóa dinh dưỡng; kinh tế tuần hoàn |
| Ấn Độ | Nhập khẩu ure, DAP, kali từ Nga, Canada, Algeria, Indonesia, Australia; khôi phục nhà máy ure nội địa | Phát triển nano ure và nano DAP (IFFCO); phân vi sinh; nông nghiệp tự nhiên |
| Thái Lan | Đa dạng hóa nguồn nhập khẩu phân bón; tăng dự trữ chiến lược | Bón phân theo phân tích đất; sản xuất hữu cơ; chế phẩm sinh học |
| Pakistan | Tận dụng sản xuất ure nội địa từ khí đốt; nhập khẩu DAP, kali, nguyên liệu từ Saudi Arabia, Maroc, Trung Quốc | Quản lý dinh dưỡng cân đối; tăng phân hữu cơ; canh tác tiết kiệm đầu vào |
| Việt Nam | Đáp ứng phần lớn ure nội địa (PVCFC, DCM, BFC); đa dạng hóa nhập khẩu DAP, SA, kali từ Nga, Trung Đông, Trung Quốc, Canada, Bắc Phi | Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL; phân bón thông minh, hữu cơ, chế phẩm sinh học |
| Indonesia | Pupuk Indonesia đa dạng hóa nguyên liệu đầu vào; kiểm soát giá bán và phân phối | Phân bón sinh học, hữu cơ; chương trình nông nghiệp carbon thấp |
Theo ông Khuất Đông Ngọc - Tổng Giám đốc FAO - nông nghiệp tương lai phải hướng tới 'sản xuất nhiều hơn với đầu vào ít hơn'.
Ngân hàng Thế giới nhận định các hệ thống nông nghiệp thích ứng tốt với biến đổi khí hậu sẽ có lợi thế cạnh tranh ngày càng lớn trong thương mại nông sản toàn cầu.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Xu hướng tái cấu trúc trên phản ánh dòng tiền đang dịch chuyển khỏi các chuỗi cung ứng phụ thuộc đơn lẻ sang mô hình đa dạng hóa nguồn cung và nội địa hóa sản xuất. Điều này đặc biệt rõ ở lĩnh vực phân bón - mặt hàng đầu vào chiến lược cho an ninh lương thực.
Các quốc gia như Ấn Độ và Pakistan đang tăng cường năng lực sản xuất ure nội địa. Trong khi đó, Trung Quốc và Việt Nam hướng tới các hợp đồng dài hạn và đầu tư khai thác khoáng sản ở nước ngoài để ổn định nguồn kali - loại phân bón có nguồn cung tập trung cao ở một số quốc gia (Nga, Belarus, Canada).
Chi phí vốn cho công nghệ tiết kiệm phân bón, tưới thông minh và đầu vào sinh học đang ở mức cao, đặc biệt với nông hộ nhỏ. Đây là rào cản lớn cho quá trình chuyển đổi đại trà.
Trên góc độ thị trường, xu hướng 'xanh hóa' và truy xuất nguồn gốc tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các quốc gia đáp ứng tiêu chuẩn phát thải carbon và dư lượng hóa chất thấp. Điều này tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu gạo và phân bón.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn tới:
- Diễn biến giá phân bón thế giới (ure, DAP, kali) và tác động từ chi phí năng lượng (khí đốt, dầu) đến sản xuất ure.
- Tiến độ triển khai các đề án canh tác bền vững tại Việt Nam (1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp) và kết quả giảm chi phí đầu vào.
- Khả năng mở rộng sản xuất nano ure và nano DAP của Ấn Độ - công nghệ có thể giảm đáng kể lượng phân bón hóa học sử dụng.
- Tình trạng thặng dư/thâm hụt nguồn cung kali toàn cầu, liên quan đến năng lực xuất khẩu của Nga, Belarus, Canada.
- Chính sách kiểm soát giá phân bón và trợ cấp đầu vào tại Indonesia và Ấn Độ - ảnh hưởng đến chi phí sản xuất lúa tại hai nước xuất khẩu lớn.
Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo. Nhà đầu tư tự đưa ra quyết định dựa trên phân tích rủi ro của riêng mình.