Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Tiến sĩ Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), thành viên Tổ Soạn thảo, nhấn mạnh rằng dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi ảnh hưởng trực tiếp tới khoảng 6 triệu hộ kinh doanh đang cần chuyển đổi lên quy mô công ty.
Luật hiện hành (2017) được đánh giá còn thiên về hỗ trợ hành chính, chưa tạo đột phá về vốn và thị trường. Dự thảo lần này dựa trên các Nghị quyết 68-NQ/TW, 66-NQ/TW, 57-NQ/TW và 198/2025/QH15, mở rộng nội dung về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái hỗ trợ.
| Chỉ tiêu | Dữ liệu |
|---|---|
| Số hộ kinh doanh cần chuyển đổi | 6 triệu |
| Các Nghị quyết liên quan | 68, 66, 57, 198/2025 |
| Đề xuất chính | Chuyển từ hỗ trợ hành chính sang phát triển năng lực nội sinh; tín dụng dựa trên dòng tiền và hợp đồng |
| Mục tiêu ESG | Áp dụng phù hợp quy mô nhỏ, không chuẩn quốc tế ngay |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là rào cản tài sản thế chấp trong tiếp cận tín dụng. Hộ kinh doanh ngần ngại chuyển đổi vì sợ thủ tục, chi phí kế toán, thuế, bảo hiểm và mất tính linh hoạt.
Dự thảo đề xuất chuyển đổi căn bản: tín dụng không chỉ dựa trên tài sản thế chấp mà còn dựa trên dòng tiền và hợp đồng. Điều này có thể khơi thông dòng vốn vào khu vực SME, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế nhưng thường bị bỏ ngỏ.
Về phía cung vốn, các ngân hàng thương mại sẽ phải điều chỉnh mô hình thẩm định, chuyển từ định giá tài sản sang phân tích dòng tiền. Điều này ảnh hưởng đến chiến lược tín dụng và có thể làm thay đổi cấu trúc danh mục cho vay.
Đối với thị trường chứng khoán, việc hỗ trợ SME chuyển đổi lên công ty cổ phần có thể tạo nguồn cung cổ phiếu tiềm năng, nhưng cần thời gian. Các quỹ đầu tư tập trung vào SME (VINASME) cũng sẽ được hưởng lợi từ môi trường pháp lý thuận lợi hơn.
Về thị trường ngoại hối, dòng vốn FDI có thể tăng nếu SME nội địa được nâng cao năng lực, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, tác động này là gián tiếp và trung hạn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Một số điểm cần theo dõi trong quá trình sửa luật:
- Nguyên tắc hỗ trợ phải đơn giản, dễ tiếp cận, không phát sinh thêm thủ tục hành chính.
- Chính sách thuế ổn định, tránh tạo cú sốc chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mới chuyển đổi.
- Định nghĩa kinh doanh bền vững và ESG cần có tiêu chí tối thiểu, phù hợp quy mô siêu nhỏ.
- Hỗ trợ kế toán: phần mềm dùng chung, chế độ kế toán đơn giản, dịch vụ hỗ trợ ban đầu.
- Khuyến khích doanh nghiệp FDI dắt tay SME nội địa tham gia chuỗi cung ứng.
Tiến sĩ Tô Hoài Nam cho rằng luật cần đủ rõ để triển khai ngay nhưng cũng đủ mở để Chính phủ chủ động điều hành. Việc bỏ tiêu chí tổng nguồn vốn được đánh giá là hợp lý, giúp đơn giản hóa điều kiện xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Với các nhà đầu tư, tín hiệu tích cực từ cải cách thể chế có thể cải thiện định giá các cổ phiếu ngành ngân hàng (do mở rộng tín dụng) và các quỹ đầu tư SME. Tuy nhiên, rủi ro nằm ở tiến độ thông qua luật và khả năng thực thi.