Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Phóng viên DW dẫn báo cáo từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo (PRIO) và Viện Nghiên cứu Hòa bình và Xung đột SIKA cho thấy số cuộc xung đột vũ trang toàn cầu trong năm 2023 đạt 120 cuộc.
Con số này cao nhất kể từ giai đoạn Thế chiến II. Dữ liệu chỉ ra rằng số cuộc xung đột đã gia tăng đều đặn trong thập kỷ qua, bất chấp nhiều nỗ lực ngoại giao của Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế.
| Chỉ số xung đột toàn cầu | Giá trị năm 2023 | So sánh lịch sử |
|---|---|---|
| Số cuộc xung đột vũ trang | 120 cuộc | Cao nhất kể từ Thế chiến II |
| Xu hướng địa lý | Tập trung tại Tây Á, châu Phi | Xung đột lan rộng sang Đông Âu, Biển Đông |
Báo cáo của PRIO và SIKA nhấn mạnh rằng sự gia tăng không chỉ đến từ các cuộc nội chiến kéo dài mà còn từ các cuộc xung đột quốc tế mới nổi. Ví dụ điển hình là chiến sự Nga-Ukraine (từ 2022) và căng thẳng tại Dải Gaza (từ 2023).
Dữ liệu cho thấy số người chết trong xung đột năm 2023 tăng gấp đôi so với năm 2022, ước tính hơn 200.000 người. Tổng thiệt hại về hạ tầng và kinh tế tại các khu vực xung đột vượt 500 tỷ USD, theo UNCTAD.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Thông thường, khi bất ổn địa chính trị leo thang, dòng tiền toàn cầu dịch chuyển theo hướng phòng thủ tài sản (risk-off). Nhà đầu tư rút vốn khỏi các thị trường cận biên và mới nổi, chuyển sang USD, vàng, trái phiếu chính phủ Mỹ.
Với 120 cuộc xung đột, thị trường hàng hóa chịu tác động kép. Giá năng lượng và kim loại công nghiệp tăng do lo ngại gián đoạn nguồn cung từ các khu vực chiến sự. Cụ thể, giá dầu WTI duy trì quanh mức 75-85 USD/thùng, trong khi giá vàng chạm vùng 2.100-2.200 USD/oz.
Trong lĩnh vực ngoại hối, đồng USD index duy trì ở mức cao 103-105 trong các giai đoạn xung đột nóng. Điều này tạo áp lực giảm lên VND, khiến Ngân hàng Nhà nước phải điều chỉnh tỷ giá trung tâm tăng định kỳ.
Trên thị trường chứng khoán, chỉ số VN-Index ghi nhận biến động mạnh trong các phiên có tin tức địa chính trị mới. Tuy nhiên, thanh khoản thị trường vẫn phụ thuộc nhiều hơn vào chính sách tiền tệ nội địa và tăng trưởng tín dụng.
Xu hướng tái phân bổ tài sản cho thấy dòng vốn chảy vào các quỹ ETF tập trung vào vàng và trái phiếu chính phủ Mỹ tăng 15% trong quý 4/2023. Ngược lại, dòng vốn vào quỹ cổ phiếu thị trường mới nổi giảm 8%.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố then chốt mà các nhà giao dịch cần giám sát bao gồm:
- Diễn biến xung đột Nga-Ukraine: khả năng đàm phán hòa bình hoặc leo thang mới.
- Căng thẳng tại Trung Đông: mở rộng chiến sự từ Gaza sang Biển Đỏ và các tuyến vận tải biển.
- Sự kiện bầu cử tại Đài Loan và Hàn Quốc - có thể làm thay đổi cán cân quyền lực khu vực.
Tác động đến thị trường hàng hóa: giá dầu Brent có thể dao động rộng 80-100 USD/thùng nếu xung đột lan sang Hormuz. Giá vàng được hỗ trợ bởi tâm lý phòng thủ tài sản, nhiều tổ chức dự báo có thể chạm 2.400-2.500 USD/oz.
Trong dài hạn (12-18 tháng), nếu số cuộc xung đột duy trì trên 100 cuộc/năm, chi phí vận chuyển hàng hải (container, dầu thô) có thể tăng thêm 20-30%. Điều này sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát nhập khẩu tại các quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam.
Đối với thị trường Việt Nam, sự phụ thuộc vào thương mại quốc tế khiến VND và trái phiếu chính phủ chịu ảnh hưởng gián tiếp. Nhà đầu tư cần theo dõi các quyết định điều hành tỷ giá và lãi suất của NHNN trong bối cảnh này.
"Số lượng xung đột vũ trang tăng liên tục trong 10 năm qua, báo hiệu một chu kỳ bất ổn kéo dài" - trích báo cáo của PRIO.
Các chuyên gia tại SIKA cho rằng xu hướng này sẽ chưa giảm trong ít nhất 3-5 năm tới, do các nguyên nhân sâu xa về phân phối tài nguyên và nguồn nước.