Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 2/6/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh điều chỉnh thuế quan đối với một số sản phẩm nhập khẩu có thành phần thép, nhôm hoặc đồng. Sắc lệnh này có hiệu lực ngay trong ngày và dự kiến hết hiệu lực vào cuối năm 2027.
Theo hãng tin AP, sắc lệnh giảm thuế quan đối với một số thiết bị nông nghiệp — như máy gặt đập liên hợp và máy thu hoạch — cùng các hệ thống HVAC (sưởi, thông gió và điều hòa không khí), từ 25% xuống 15%. Mức thuế 15% cũng được mở rộng sang một số thiết bị công nghiệp di động như xe ủi và xe nâng.
Bảng dưới đây tóm tắt các thay đổi chính trong sắc lệnh:
| Loại hàng hóa | Thuế cũ | Thuế mới |
|---|---|---|
| Thiết bị nông nghiệp (máy gặt đập liên hợp, máy thu hoạch) | 25% | 15% |
| Hệ thống HVAC (sưởi, thông gió, điều hòa không khí) | 25% | 15% |
| Thiết bị công nghiệp di động (xe ủi, xe nâng) | 25% | 15% |
| Sản phẩm có ≥ 85% thép/nhôm nấu chảy tại Mỹ | Không áp dụng | 10% |
Điều kiện áp dụng: ưu đãi chỉ dành cho hàng nhập khẩu từ các quốc gia đã có thỏa thuận thương mại với Mỹ. Sản phẩm có ít nhất 85% lượng thép hoặc nhôm (theo trọng lượng) được nấu chảy, rót khuôn, luyện hoặc đúc tại Mỹ có thể đủ điều kiện hưởng mức thuế 10%.
Bối cảnh nền: thuế quan đối với thép, nhôm và đồng được áp lần đầu năm 2018 theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Tháng 4/2025, ông Trump gia hạn các mức thuế này. Tháng 6/2025, ông nâng gần như toàn bộ thuế quan đối với thép và nhôm nhập khẩu từ 25% lên 50%. Tháng 4/2026, Mỹ áp mức thuế chung 50% đối với hàng hóa làm hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn từ nhôm, thép hoặc đồng; các sản phẩm có thành phần đáng kể chịu mức 25%.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sắc lệnh tháng 6/2026 tạo ra một cấu trúc thuế hai tầng. Tầng thứ nhất là giảm thuế đầu vào cho nhóm thiết bị nông nghiệp và HVAC. Điều này làm giảm chi phí vốn cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và xây dựng tại Mỹ. Theo dữ liệu từ AP, động thái này diễn ra trong bối cảnh số vụ phá sản trong ngành nông nghiệp Mỹ đang tăng mạnh.
Tầng thứ hai là ưu đãi thuế 10% dành cho sản phẩm có hàm lượng kim loại nội địa cao (≥85%). Mức thuế này thấp hơn đáng kể so với các mức phổ biến 25-50% trước đó. Mục tiêu là khuyến khích doanh nghiệp nước ngoài sử dụng thép và nhôm sản xuất tại Mỹ. Đây là một công cụ phi thuế quan nhằm tăng cường liên kết ngược (backward linkage) với chuỗi cung ứng kim loại Mỹ.
Từ góc nhìn dòng tiền, các doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị nông nghiệp và HVAC sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ biên lợi nhuận gộp được cải thiện. Ngược lại, các nhà sản xuất thép và nhôm nội địa Mỹ có thể đối mặt với áp lực cạnh tranh giảm nhẹ từ hàng nhập khẩu được ưu đãi. Tuy nhiên, mức giảm từ 25% xuống 15% vẫn duy trì một hàng rào bảo hộ đáng kể.
Giáo sư luật Barry Appleton, đồng giám đốc Trung tâm Luật Quốc tế thuộc Trường Luật New York, nhận định trên AP rằng các điều chỉnh này mang tính toán chính trị trước thềm bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ. Sức ép từ các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại những bang nông nghiệp quan trọng — nơi niềm tin của nông dân suy giảm — là yếu tố then chốt.
Về mặt kỹ thuật, độ trễ chính sách (policy lag) từ các đợt tăng thuế 50% tháng 4/2026 đến điều chỉnh tháng 6/2026 chỉ kéo dài khoảng 2 tháng. Điều này phản ánh tốc độ phản ứng nhanh của Nhà Trắng trước các biến động kinh tế chính trị, khác với các chu kỳ thương mại truyền thống kéo dài 6-12 tháng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Sắc lệnh có hiệu lực tạm thời đến cuối năm 2027. Khoảng thời gian này mở ra một giai đoạn quan sát quan trọng cho các nhà đầu tư và trader.
Các yếu tố cần theo dõi bao gồm:
- Tác động lên giá kim loại: Thép, nhôm và đồng có thể chịu áp lực giảm ngắn hạn nếu nguồn cung từ các nước có thỏa thuận thương mại với Mỹ gia tăng nhờ mức thuế 15% thấp hơn.
- Diễn biến tỷ giá USD: Chính sách bảo hộ thương mại kéo dài thường tạo áp lực lên tỷ giá hối đoái thực của USD, đặc biệt trong bối cảnh FED duy trì lãi suất cao.
- Tác động lên thị trường chứng khoán ngành nông nghiệp và công nghiệp Mỹ: Các cổ phiếu trong nhóm thiết bị nông nghiệp và HVAC có thể hưởng lợi do giảm chi phí nguyên vật liệu.
- Phản ứng từ các đối tác thương mại: Mức thuế 10% cho sản phẩm có hàm lượng kim loại Mỹ ≥85% có thể kích thích đầu tư vào chuỗi cung ứng tại Mỹ, nhưng cũng có thể dẫn đến các biện pháp đáp trả từ EU, Nhật Bản hoặc Hàn Quốc.
- Bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ: Các bang nông nghiệp như Iowa, Nebraska, Kansas sẽ là trọng tâm. Sự thay đổi trong cơ cấu Quốc hội sau bầu cử có thể ảnh hưởng đến chiều hướng chính sách thuế quan giai đoạn 2027-2028.
Các mức thuế tham chiếu từ giai đoạn trước (50% đối với hàng hóa làm hoàn toàn từ kim loại, 25% đối với hàng hóa có thành phần đáng kể) vẫn có hiệu lực song song. Doanh nghiệp cần đánh giá kỹ lưỡng tiêu chí nguồn gốc kim loại để xác định mức thuế áp dụng.
Theo AP, đây là lần điều chỉnh thứ ba trong vòng 12 tháng kể từ tháng 6/2025. Tần suất điều chỉnh cao làm gia tăng rủi ro chính sách (policy risk) đối với các hợp đồng nhập khẩu dài hạn và chiến lược hedging bằng hàng hóa phái sinh.