Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 25/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 926/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2026-2030. Văn bản này được kỳ vọng tạo lực đẩy về thể chế và nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp vượt "rào cản xanh" từ Cơ chế thuế carbon (CBAM) và yêu cầu quản trị ESG.
Tại Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới-Việt Nam 2026", Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phác họa hệ sinh thái chính sách: Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh 2021-2030, tầm nhìn 2050, cùng nhiều chương trình, đề án cụ thể.
| Yếu tố chính sách | Nội dung |
|---|---|
| Quyết định 926/QĐ-TTg | Phê duyệt Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2026-2030 |
| CBAM | Cơ chế thuế carbon từ EU – áp lực chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu |
| Mục tiêu Net Zero | Giảm phát thải, chuyển đổi năng lượng sạch – yêu cầu bắt buộc |
| Công cụ tài khóa | Ưu đãi thuế, tín dụng xanh, "vốn mồi" ngân sách |
Ông Phạm Đình Nam, Viện trưởng Viện ứng dụng công nghệ và Phát triển nông thôn Việt Nam, nhận định Quyết định 926 "phá vỡ" sự cô đơn của doanh nghiệp trên hành trình xanh hóa.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chính phủ sử dụng ngân sách làm "vốn mồi" thông qua các ưu đãi ở mức cao nhất trong khuôn khổ pháp luật. Các chính sách ưu đãi thuế góp phần định hướng đầu tư vào công nghệ sạch, năng lượng tái tạo, giảm thiểu ô nhiễm.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) đối mặt với gánh nặng chi phí thay mới công nghệ, kiểm kê khí nhà kính, tối ưu hóa dây chuyền sản xuất. Phần lớn SMEs không thể tự mình gánh vác lượng vốn này nếu thiếu sự hỗ trợ từ Nhà nước.
Dòng tiền tín dụng xanh và ưu đãi thuế được kỳ vọng chuyển hướng vào các lĩnh vực sản xuất sạch, giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, độ trễ chính sách (policy lag) giữa ban hành và thực thi thực tế có thể gây ra áp lực thanh khoản ngắn hạn.
Ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho rằng nhiều doanh nghiệp đã không còn coi chuyển đổi xanh là chi phí, mà là cơ hội đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, tiếp cận vốn xanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố vĩ mô cần được theo dõi trong giai đoạn 2026-2030:
- Tiến độ thực thi Quyết định 926/QĐ-TTg và các văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành.
- Tác động của CBAM lên chi phí xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thép, xi măng, phân bón.
- Khả năng tiếp cận tín dụng xanh của SMEs từ hệ thống ngân hàng thương mại.
- Sự thay đổi tư duy quản trị ESG từ các tập đoàn lớn sang các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- Cam kết cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục của Chính phủ để tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận nguồn lực, vốn vay.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát đi thông điệp bảo chứng: Chính phủ cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính mạnh mẽ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong tiếp cận nguồn lực, tài nguyên, vốn vay.
Nhà đầu tư cần theo dõi chỉ số tín dụng xanh, dòng vốn FDI vào năng lượng tái tạo, và biến động giá carbon trên thị trường quốc tế để đánh giá tác động đến thị trường chứng khoán và hàng hóa.