Ngân hàng HSBC vừa công bố báo cáo phân tích về vai trò của quản trị doanh nghiệp trong kỷ nguyên ESG (Environmental, Social – Governance). Theo đó, yếu tố quản trị (Governance) không chỉ là tiêu chuẩn tuân thủ mà đang trở thành nền tảng cạnh tranh chiến lược cho doanh nghiệp Việt Nam.
Báo cáo của HSBC chỉ ra rằng các nhà đầu tư tổ chức quốc tế ngày càng xem xét điểm số ESG như một tiêu chí lọc danh mục. Dòng vốn FDI và FII vào thị trường mới nổi đang dịch chuyển theo hướng ưu tiên các doanh nghiệp có công bố thông tin minh bạch và hội đồng quản trị độc lập.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
HSBC dẫn số liệu từ các tổ chức xếp hạng quốc tế cho thấy điểm số quản trị doanh nghiệp bình quân của Việt Nam còn thấp hơn so với Thái Lan, Malaysia và Indonesia trong cùng nhóm ASEAN.
| Tiêu chí so sánh | Việt Nam | Thái Lan | Malaysia |
|---|---|---|---|
| Điểm quản trị trung bình (thang 100) | 45.2 | 58.6 | 62.3 |
| Tỷ lệ công ty có thành viên HĐQT độc lập | 62% | 78% | 85% |
| Tỷ lệ doanh nghiệp niêm yết công bố báo cáo ESG riêng | 34% | 61% | 68% |
Theo cập nhật từ các sàn giao dịch chứng khoán Việt Nam, số lượng doanh nghiệp niêm yết công bố báo cáo ESG đã tăng dần qua các năm, song tốc độ chưa đồng đều giữa nhóm vốn hóa lớn và vừa.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng vốn ngoại vào thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận sự phân hóa rõ rệt giữa nhóm doanh nghiệp có điểm ESG cao và nhóm còn lại. Dữ liệu từ khối ngoại cho thấy tỷ trọng giải ngân vào các cổ phiếu có báo cáo ESG đạt mức cao hơn hẳn so với nhóm chưa công bố.
Các quỹ ETF chủ đề bền vững (sustainable ETF) đang tăng dần quy mô tài sản quản lý (AUM). Dòng tiền này hướng đến các doanh nghiệp đáp ứng chuẩn mực quản trị minh bạch, không chỉ tại Việt Nam mà còn trên phạm vi toàn cầu.
Báo cáo HSBC nhấn mạnh rằng chi phí vốn (cost of capital) của doanh nghiệp có điểm ESG cao thường thấp hơn từ 50 đến 100 basis points so với doanh nghiệp cùng ngành nhưng chưa chú trọng quản trị. Điều này tác động trực tiếp đến khả năng huy động vốn qua kênh tín dụng và phát hành trái phiếu.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên Emerging Market theo chuẩn FTSE Russell hay MSCI cũng gắn chặt với tiêu chí quản trị doanh nghiệp và minh bạch thông tin. Các tổ chức xếp hạng quốc tế yêu cầu doanh nghiệp niêm yết công bố thông tin ESG định kỳ, điều mà hiện tại chưa phải sàn nào cũng bắt buộc.
Hai yếu tố chính mà HSBC đề cập trong báo cáo:
- Áp lực từ nhóm nhà đầu tư tổ chức lớn, đặc biệt là các quỹ hưu trí và quỹ tài sản có chủ quyền, yêu cầu công bố thông tin governance.
- Sự thay đổi trong hành lang pháp lý của các quốc gia phát triển (châu Âu, Mỹ) buộc chuỗi cung ứng toàn cầu phải tuân thủ ESG, kéo theo doanh nghiệp Việt Nam nếu muốn duy trì đơn hàng xuất khẩu.
Các chuyên gia phân tích cho rằng, doanh nghiệp nào sớm đầu tư vào hệ thống quản trị và báo cáo ESG sẽ có lợi thế tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp và thu hút được dòng vốn ngoại bền vững hơn.
Ngược lại, những doanh nghiệp chậm chuyển đổi có nguy cơ bị loại khỏi danh mục của các quỹ đầu tư và chịu áp lực chiết khấu định giá khi thị trường đi ngang.