Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo khảo sát của S&P Global, Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 5/2026 đạt 52,8 điểm.
Con số này tăng từ mức 50,5 điểm của tháng 4 và là mức cao nhất kể từ tháng 2/2026. PMI duy trì trên ngưỡng 50 điểm trong 11 tháng liên tiếp.
Số lượng đơn đặt hàng mới tăng trở lại sau khi giảm nhẹ vào tháng 4. Mức tăng được S&P Global đánh giá là đáng kể và mạnh nhất trong ba tháng gần đây.
Một phần nguyên nhân đến từ việc khách hàng tăng dự trữ hàng tồn kho nhằm ứng phó với nguy cơ gián đoạn nguồn cung và giá cả leo thang liên quan đến cuộc chiến tại Trung Đông.
Đơn đặt hàng xuất khẩu mới cũng tăng trở lại sau hai tháng suy giảm, nhưng tốc độ chỉ ở mức nhẹ do chi phí vận tải cao và khó khăn trong logistics.
| Chỉ số | Tháng 5/2026 | Tháng 4/2026 | Biến động |
|---|---|---|---|
| PMI sản xuất | 52,8 | 50,5 | +2,3 điểm |
| Đơn hàng mới | Tăng mạnh | Giảm nhẹ | Phục hồi |
| Đơn hàng xuất khẩu mới | Tăng nhẹ | Giảm | Phục hồi |
| Sản lượng sản xuất | Tăng nhanh nhất kể từ tháng 2/2026 | Tăng | Tăng tốc |
| Chi phí đầu vào | Tăng nhanh nhất kể từ tháng 4/2011 | Tăng | Tăng tốc |
| Giá bán đầu ra | Tăng, chậm lại so với tháng 4 | Tăng mạnh | Chững lại |
| Việc làm | Tiếp tục cắt giảm | Cắt giảm | Không đổi |
| Niềm tin kinh doanh | Cao nhất 3 tháng | Thấp | Cải thiện |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dữ liệu từ S&P Global cho thấy một bức tranh hai mặt rõ rệt trong ngành sản xuất Việt Nam.
Một mặt, dòng tiền đang chảy vào khu vực sản xuất nhờ sự phục hồi của đơn hàng mới. Hoạt động mua hàng của các nhà sản xuất tăng lần đầu tiên sau ba tháng suy giảm, với tốc độ được đánh giá là mạnh.
Sản lượng sản xuất tăng tháng thứ 13 liên tiếp, đạt tốc độ mở rộng nhanh nhất kể từ tháng 2 năm nay. Điều này phản ánh nhu cầu thực tế đang được cải thiện, ít nhất là trong ngắn hạn.
Mặt khác, áp lực chi phí gia tăng mạnh mẽ. Chi phí đầu vào tăng tháng thứ tư liên tiếp, với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2011. Giá nhiên liệu, dầu và chi phí vận tải là những yếu tố chính.
Giá bán đầu ra tiếp tục được điều chỉnh tăng, dù tốc độ chậm lại so với tháng 4. Mức tăng vẫn thuộc nhóm cao nhất trong khoảng 15 năm qua.
Điều này cho thấy chi phí vận hành đang chuyển dần vào giá thành sản phẩm, tạo áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp và sức mua của người tiêu dùng cuối cùng.
Đáng chú ý, thời gian giao hàng của nhà cung cấp tiếp tục kéo dài. Mặc dù mức độ suy giảm hiệu suất giao hàng thấp hơn so với tháng 4, nhưng điều này vẫn làm giảm lượng hàng tồn kho đầu vào.
Tồn kho trước sản xuất giảm với tốc độ nhanh nhất trong gần một năm. Tồn kho thành phẩm cũng tiếp tục thu hẹp. Điều này cho thấy chuỗi cung ứng vẫn đang chịu sức ép.
Bất chấp đơn hàng mới phục hồi, các doanh nghiệp sản xuất vẫn tiếp tục cắt giảm nhân sự. Theo S&P Global, nhu cầu yếu trong thời gian gần đây khiến nhiều doanh nghiệp có đủ năng lực để xử lý đơn hàng mới và lượng công việc tồn đọng.
Lượng công việc chưa thực hiện giảm sang tháng thứ hai liên tiếp. Điều này phản ánh tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) của các nhà sản xuất, khi họ chưa vội tăng quy mô lao động dù đơn hàng cải thiện.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Niềm tin kinh doanh trong tháng 5 tăng lên mức cao nhất trong ba tháng, nhờ kỳ vọng đơn hàng mới cải thiện và các kế hoạch mở rộng hoạt động sản xuất.
Tuy nhiên, tâm lý lạc quan vẫn ở mức tương đối thấp. Nguyên nhân chính đến từ lo ngại những tác động kéo dài từ cuộc xung đột tại Trung Đông.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, đưa ra nhận định: Chỉ số PMI tháng 5 mang lại tín hiệu tích cực khi đơn hàng mới phục hồi và kéo theo sản lượng tăng mạnh hơn.
Đây cũng là thời điểm chỉ số PMI toàn phần đạt mức cao nhất kể từ thời điểm ngay trước khi nổ ra xung đột ở Trung Đông.
Ông Harker lưu ý rằng một phần tăng trưởng có thể đến từ hoạt động tích trữ hàng hóa nhằm ứng phó với các gián đoạn do xung đột gây ra. Do đó, cần thận trọng khi đánh giá tính bền vững của đà tăng hiện nay.
Áp lực chi phí vẫn là thách thức lớn đối với các nhà sản xuất tại Việt Nam. Chi phí đầu vào tiếp tục tăng tốc sau khi đã lên mức cao nhất trong 15 năm vào tháng trước.
Diễn biến của xung đột tại Trung Đông sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến triển vọng của ngành sản xuất trong thời gian tới.
Các yếu tố cần theo dõi trong các tháng tới bao gồm:
- Diễn biến giá dầu và chi phí vận tải toàn cầu.
- Tốc độ phục hồi của đơn hàng xuất khẩu từ các thị trường chính.
- Khả năng duy trì đà tăng của sản lượng sản xuất.
- Xu hướng tuyển dụng và đầu tư mở rộng của doanh nghiệp.
- Tác động của chính sách tiền tệ từ các ngân hàng trung ương lớn (FED, ECB) đến dòng vốn và tỷ giá.