Theo bài báo trên VnEconomy, cuộc chiến Mỹ - Iran bắt đầu từ ngày 28/2/2026 đã gây ra những thay đổi cấu trúc khó đảo ngược trên thị trường năng lượng và thương mại toàn cầu. Các chuyên gia nhận định trật tự thế giới khó quay lại trạng thái trước chiến tranh.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Hoạt động vận chuyển dầu khí từ Trung Đông gần như bị đình trệ. Giá năng lượng tăng vọt, buộc các nước nhập khẩu phải tìm nguồn thay thế. Hàn Quốc và Nhật Bản đã tăng sử dụng than đá để ứng phó trước mắt.
Theo dữ liệu từ bài báo:
- Đây là cú sốc năng lượng thứ hai trong vòng 4 năm (sau cú sốc Nga-Ukraine 2022).
- Tháng 4/2026, sản lượng điện từ gió và mặt trời lần đầu vượt khí đốt trên phạm vi toàn cầu.
- Căng thẳng giữa UAE và Saudi Arabia gia tăng, dẫn đến việc UAE rời OPEC+.
Ông Daan Walter từ Ember nhận xét với New York Times: tiến bộ công nghệ pin và hiệu quả năng lượng đang khiến quá trình chuyển dịch năng lượng khả thi hơn nhiều so với năm 2022. Thời gian hoàn vốn cho đầu tư năng lượng tái tạo đã giảm từ 30 năm xuống còn khoảng 2 năm. Xe điện ngày càng rẻ hơn tại nhiều thị trường.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng vốn đầu tư đang dịch chuyển mạnh sang năng lượng tái tạo nhờ chi phí cạnh tranh và rủi ro địa chính trị gia tăng. Các nước nhập khẩu năng lượng (châu Á, châu Âu) buộc phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng để giảm phụ thuộc vào Trung Đông. Thị trường chứng kiến sự thay đổi về cán cân quyền lực: UAE rời OPEC+ làm suy yếu liên minh này, trong khi các nước sản xuất tại châu Mỹ và vùng Vịnh tìm cách mở rộng thị phần.
Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) chi phối các quyết định đầu tư ngắn hạn. Tuy nhiên, dòng tiền dài hạn đang hướng vào các công nghệ năng lượng sạch, với thời gian hoàn vốn ngắn hơn đáng kể so với trước đây.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố cần giám sát trong thời gian tới:
- Tác động của việc UAE rời OPEC+ khi sản lượng dầu khu vực phục hồi.
- Tốc độ triển khai điện mặt trời, điện gió và điện hạt nhân tại các nước nhập khẩu năng lượng.
- Chiến lược dự trữ và đa dạng hóa nguồn cung của Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu.
- Căng thẳng địa chính trị giữa UAE và Saudi Arabia có thể ảnh hưởng đến giá dầu và sự ổn định của OPEC+.
Bài báo dẫn lời ông Walter: "Những công nghệ 5 năm trước còn chật vật cạnh tranh thì nay gần như đã trở thành lựa chọn rẻ hơn rõ rệt". Đây là tín hiệu cho thấy quá trình chuyển đổi năng lượng đang diễn ra nhanh hơn dự báo, bất chấp những cú sốc ngắn hạn.