Theo VietnamPlus, trước biến động thị trường năng lượng và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông, nhiều quốc gia châu Á đang đẩy mạnh sử dụng nhiên liệu sinh học. Mục tiêu là giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và đảm bảo an ninh năng lượng. Tuy nhiên, chiến lược này làm dấy lên tranh luận về an ninh lương thực, sử dụng đất và áp lực tài nguyên nước.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Các nền kinh tế châu Á đang triển khai chương trình pha trộn nhiên liệu sinh học với quy mô lớn. Các số liệu chính từ bài báo gốc được tổng hợp dưới đây:
| Quốc gia / Tổ chức | Chương trình / Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Ấn Độ | Xăng E20 triển khai toàn quốc; đang xem xét E85 hoặc E100. Chương trình E20 giúp giảm ~2,5% nhập khẩu dầu thô năm 2025. Tiết kiệm ~1.400 tỷ rupee (16 tỷ USD) ngoại tệ. | IEEFA, Hiệp hội nhà sản xuất ethanol từ ngũ cốc Ấn Độ. |
| Indonesia | Nâng tỷ lệ pha trộn diesel sinh học B40 lên B50 từ tháng 7/2026. Triển khai xăng E5 từ nửa cuối năm 2026. Kỳ vọng giảm ~4 tỷ lít diesel/năm, tiết kiệm ~48.000 tỷ rupiah (2,8 tỷ USD) trợ giá. | Giới chức Indonesia. |
| Malaysia | Từ đầu tháng 6/2026, nâng tỷ lệ pha trộn diesel sinh học lên 15%. Đang xem xét các bước tiếp theo. | Chính phủ Malaysia. |
| Transport & Environment (T&E) | Dự báo nhu cầu nhiên liệu sinh học toàn cầu tăng ~30% trong 2026, tăng tới 70% vào 2030 nếu các kế hoạch hiện nay được triển khai. | Tổ chức phi chính phủ T&E. |
| Ấn Độ (an ninh lương thực) | Chuyển một phần gạo dự trữ công sang sản xuất ethanol trong niên vụ 2024-2025. | The Economist. |
| Philippines | Từng xem xét tạm dừng chương trình diesel sinh học từ dừa do lo ngại tác động giá. | Bài báo VietnamPlus. |
| EU | Ưu tiên phát triển nhiên liệu sinh học từ chất thải và nguyên liệu tái chế. | Bài báo VietnamPlus. |
Giới chuyên gia nhận định hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa mục tiêu năng lượng, phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường. Các yếu tố địa chính trị tại Trung Đông và nguy cơ qua eo biển Hormuz là động lực chính thúc đẩy xu hướng này, theo The Economist.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền vào ngành nhiên liệu sinh học tại châu Á đang gia tăng, phản ánh chiến lược phòng thủ năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung. Các quốc gia như Ấn Độ và Indonesia chấp nhận chi phí trợ giá hoặc đầu tư hạ tầng pha trộn để giảm phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu.
Chính sách này tạo ra dòng vốn dịch chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo dạng lỏng. Tuy nhiên, rủi ro từ an ninh lương thực có thể gây áp lực lên dòng tiền ngắn hạn. Việc Ấn Độ chuyển gạo dự trữ sang sản xuất ethanol cho thấy sự căng thẳng trong phân bổ nguồn lực.
Độ trễ chính sách (policy lag) xuất hiện khi các chương trình như B50 tại Indonesia cần thời gian để hạ tầng phân phối thích ứng. Chi phí vốn cho nhà máy sản xuất ethanol hoặc biodiesel cũng là rào cản. Dòng tiền ròng (net flow) vào lĩnh vực này phụ thuộc vào giá dầu thô thế giới và biên lợi nhuận từ nông sản.
Góc nhìn từ thị trường hàng hóa: giá dầu cọ và ngô có thể biến động mạnh nếu nhu cầu nhiên liệu sinh học tăng đột biến. Nhà đầu tư cần theo dõi chênh lệch giá giữa dầu thô WTI/Brent và giá các nguyên liệu đầu vào.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố vĩ mô và ngành hàng cần được quan sát trong giai đoạn tới:
- Căng thẳng địa chính trị Trung Đông: Nguy cơ gián đoạn qua eo biển Hormuz tiếp tục là chất xúc tác cho chính sách nhiên liệu sinh học tại châu Á. Bất kỳ leo thang nào cũng có thể đẩy nhanh tiến độ pha trộn.
- Giá dầu thô: Nếu giá dầu duy trì ở mức thấp, lợi thế kinh tế của nhiên liệu sinh học giảm, có thể làm chậm các chương trình đầu tư. Ngược lại, giá dầu cao củng cố tính khả thi của các chính sách này.
- An ninh lương thực: Việc chuyển đất nông nghiệp và cây lương thực sang sản xuất nhiên liệu có thể đẩy giá gạo, ngô, dầu ăn tăng. Áp lực lên CPI của các nước nhập khẩu lương thực là rủi ro cần theo dõi.
- Công nghệ thế hệ thứ hai: Xu hướng sử dụng dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm nông nghiệp hoặc tảo làm nguyên liệu. EU ưu tiên hướng này. Thành công thương mại hóa sẽ mở ra cơ hội đầu tư mới.
- Chính sách thương mại: Indonesia giảm xuất khẩu dầu cọ để phục vụ B50 có thể gây sức ép lên giá dầu ăn toàn cầu. Các nước nhập khẩu cần điều chỉnh chính sách dự trữ.
Các chương trình của Ấn Độ (E20, E85), Indonesia (B50, E5) và Malaysia (B15) là những dữ kiện thực tế cần được cập nhật theo từng giai đoạn. Tác động lan tỏa đến thị trường ngoại hối và cán cân thương mại của từng quốc gia cũng là yếu tố quan trọng.
Ông Luke Holt, Giám đốc năng lượng của Ramboll, cùng các chuyên gia từ IEEFA và The Economist cung cấp góc nhìn đa chiều. Nhà đầu tư nên tự đánh giá dựa trên dữ liệu và rủi ro riêng của từng thị trường.