Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê được VnExpress dẫn lại, cán cân thương mại tháng 5/2026 ghi nhận nhập siêu 2,5 tỷ USD. Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, tổng nhập siêu lên đến 10,2 tỷ USD.
Con số này cao gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025 (4,1 tỷ USD). Điểm đáng chú ý là nhập siêu không đến từ suy giảm xuất khẩu.
Kim ngạch xuất khẩu 5 tháng vẫn tăng 14,3% so với cùng kỳ, đạt 156,7 tỷ USD. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh 25,1%, lên 166,9 tỷ USD.
| Chỉ tiêu | 5 tháng 2026 | 5 tháng 2025 | Thay đổi (%) |
|---|---|---|---|
| Xuất khẩu (tỷ USD) | 156,7 | 137,1 | +14,3% |
| Nhập khẩu (tỷ USD) | 166,9 | 133,4 | +25,1% |
| Nhập siêu (tỷ USD) | 10,2 | 4,1 | +148,8% |
Nguồn: Tổng cục Thống kê, trích dẫn bởi VnExpress (06/2026).
Cơ cấu nhập khẩu tập trung vào máy móc thiết bị, nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất trong nước. Giá trị nhập khẩu nhóm này chiếm 78% tổng kim ngạch, tương đương 130,2 tỷ USD.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Từ góc nhìn vĩ mô, nhập siêu trong bối cảnh xuất khẩu vẫn tăng cho thấy chi phí đầu vào sản xuất đang gia tăng. Doanh nghiệp tăng mua nguyên vật liệu để đáp ứng đơn hàng.
Tuy nhiên, mức tăng nhập khẩu (25,1%) cao gần gấp đôi mức tăng xuất khẩu (14,3%) tạo ra chênh lệch đáng kể. Điều này đồng nghĩa dòng tiền ròng (net flow) chảy ra ngoại tệ tăng mạnh.
Áp lực từ nhập siêu kéo theo nhu cầu USD cao hơn, đặt sức ép lên tỷ giá VND/USD. Theo dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tỷ giá trung tâm hiện neo ở vùng 24.800 - 24.900 VND/USD.
Thanh khoản hệ thống ngân hàng cũng chịu ảnh hưởng gián tiếp. Khi NHNN phải bán can thiệp ngoại tệ để bình ổn tỷ giá, dòng tiền nội tệ bị hút bớt, chi phí vốn trên thị trường liên ngân hàng tăng.
Lãi suất VND liên ngân hàng qua đêm đã tăng từ mức 1,2% (cuối tháng 4) lên 2,8% (cuối tháng 5). Đây là phản ứng tự nhiên của thị trường tiền tệ trước áp lực thanh khoản ròng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Nhập siêu tập trung ở nhóm hàng tư liệu sản xuất. Điều này cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng bên ngoài.
Chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) tháng 5 của Việt Nam đạt 51,2 điểm, vẫn trên ngưỡng mở rộng (50 điểm). Sản xuất công nghiệp tăng 6,8% so với cùng kỳ.
- Kim ngạch nhập khẩu máy móc, thiết bị: 42,1 tỷ USD (+28% so với cùng kỳ)
- Kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may, da giày: 18,6 tỷ USD (+22%)
- Kim ngạch nhập khẩu sắt thép: 8,3 tỷ USD (+35%)
Về phía cầu thị trường, tín dụng toàn nền kinh tế 5 tháng tăng 5,2%, cao hơn cùng kỳ (4,1%). Doanh nghiệp đẩy mạnh vay vốn để nhập khẩu hàng hóa.
Dự trữ ngoại hối của NHNN ước tính giảm nhẹ do áp lực can thiệp tỷ giá. Mức dự trữ hiện tại khoảng 78 tỷ USD, tương đương 3,2 tháng nhập khẩu.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận khối lượng phát hành mới giảm 18% so với quý I. Nhà đầu tư thận trọng hơn trong bối cảnh rủi ro thanh khoản gia tăng tại một số doanh nghiệp.