Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) thông báo đã bắt đầu xử lý các yêu cầu hoàn thuế lên tới 90 tỷ USD. Trong đó, 23 tỷ USD đã được chuyển cho Bộ Tài chính Mỹ. Con số này phát sinh từ các mức thuế được áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Dù Tòa án Tối cao đã bác bỏ các mức thuế áp theo IEEPA, Chính phủ Mỹ không có nghĩa vụ tự động hoàn trả toàn bộ. Cần lệnh cụ thể từ tòa án cho từng doanh nghiệp. Chính quyền Trump lập luận rằng chỉ những công ty được tòa xác định đủ điều kiện mới nhận lại tiền.
| Chỉ tiêu | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Tổng yêu cầu hoàn thuế | 90 tỷ USD | CBP |
| Đã chuyển cho Bộ Tài chính | 23 tỷ USD | CBP |
| Khoản nợ còn lại của một doanh nghiệp đồ chơi tại Florida | 7,05 triệu USD (đã nhận 450.000 USD) | Nguyên đơn |
| Cơ sở pháp lý chính phủ dựa vào | Phán quyết TAND Tối cao năm 2025 | Báo cáo tòa án |
Vụ việc dự kiến sẽ chuyển lên Tòa Phúc thẩm Liên bang. Một số chuyên gia nhận định chính phủ có cơ sở pháp lý để bảo vệ quan điểm. Luật sư doanh nghiệp cho rằng kháng cáo của chính phủ có khả năng thành công.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Ở cấp độ vĩ mô, dòng tiền 90 tỷ USD đang bị mắc kẹt trong vòng xoáy pháp lý. Chỉ 23 tỷ USD (25,6%) đã được giải ngân. Phần còn lại phụ thuộc vào phán quyết từng vụ kiện riêng lẻ.
Chính quyền Trump áp dụng chiến lược "bào mòn ý chí" doanh nghiệp. Theo đại diện một công ty đồ chơi tại Florida, cách tiếp cận này đặt cược rằng nhiều công ty sẽ bỏ cuộc thay vì theo đuổi thủ tục pháp lý kéo dài. Công ty này mới nhận 450.000 USD trong tổng số 7,5 triệu USD mà họ cho là chính phủ còn nợ.
Rủi ro thanh khoản tập trung vào doanh nghiệp nhỏ. Họ thiếu nguồn lực để khởi kiện riêng lẻ. Nếu lệnh hoàn thuế trên diện rộng bị hủy bỏ, các doanh nghiệp nhỏ nhiều khả năng từ bỏ yêu cầu. Điều này làm giảm áp lực tài khóa lên ngân sách Mỹ, nhưng làm tăng chi phí vốn của khu vực tư nhân.
Phán quyết năm 2025 của Tòa án Tối cao tạo tiền lệ: tòa liên bang không nên ban hành lệnh có hiệu lực toàn quốc cho các tổ chức không phải nguyên đơn. Điều này củng cố lập luận của chính phủ về việc hoàn thuế phải theo từng trường hợp.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Vụ việc đang ở giai đoạn điều trần tại Tòa án Thương mại quốc tế. Bước tiếp theo là chuyển lên Tòa Phúc thẩm Liên bang. Kết quả sẽ quyết định hướng xử lý 67 tỷ USD còn lại (90 - 23 tỷ USD).
Một số yếu tố cần theo dõi:
- Diễn biến kháng cáo của chính phủ Mỹ và phản hồi từ Tòa Phúc thẩm.
- Số lượng doanh nghiệp nhỏ khởi kiện riêng lẻ và tỷ lệ thành công.
- Áp lực chính trị từ các hiệp hội ngành hàng nhập khẩu (đồ chơi, điện tử, dệt may).
Hệ thống hoàn thuế mới qua cổng CAPE (do CBP vận hành) đã bao gồm tiền lãi phát sinh cho doanh nghiệp. Đây là tín hiệu tích cực về mặt quy trình, nhưng vẫn phụ thuộc vào lệnh tòa cụ thể. Theo TTXVN/Vietnam+, các khoản hoàn trả đang được xử lý qua cổng CAPE, bao gồm cả tiền lãi.
Trên thị trường tài chính, rủi ro pháp lý kéo dài có thể ảnh hưởng đến dòng tiền ròng của các quỹ đầu tư vào chuỗi cung ứng Mỹ - châu Á. Nhà đầu tư cần theo dõi các chỉ báo thanh khoản ròng và chi phí vốn của các doanh nghiệp nhập khẩu niêm yết.