Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách nhà nước tháng 5 ước đạt 216,3 nghìn tỷ đồng, tương ứng 8,6% dự toán năm. Con số này thấp hơn mức thực hiện cùng kỳ năm trước và chỉ đạt 76,9% bình quân thu của 4 tháng đầu năm.
Tính chung 5 tháng, tổng thu đạt khoảng 1.341 nghìn tỷ đồng, hoàn thành 53% dự toán. So với cùng kỳ năm 2025, thu ngân sách tăng 15,4%.
Tổng chi ngân sách trong 5 tháng ước đạt khoảng 845 nghìn tỷ đồng. Mức thặng dư ngân sách tương ứng là hơn 495 nghìn tỷ đồng.
| Chỉ tiêu | Giá trị (nghìn tỷ VND) | % dự toán | % so với cùng kỳ 2025 |
|---|---|---|---|
| Tổng thu 5 tháng | 1.341 | 53% | +15,4% |
| Thu nội địa | 1.168,2 | 53,1% | +15,8% |
| Thu từ dầu thô | 24,8 | 57,7% | +15,4% |
| Thu từ xuất nhập khẩu (cân đối) | 147,2 | 52,9% | — |
| Tổng chi 5 tháng | ~845 | — | — |
| Thặng dư | ~495 | — | — |
Trong cơ cấu thu, nguồn thu nội địa chiếm 87,2% tổng thu. Thu từ dầu thô đạt 24,8 nghìn tỷ đồng, dù sản lượng khai thác mới đạt 3,5 triệu tấn (43,9% dự toán).
Nguyên nhân là giá dầu bình quân thực tế đạt 91,4 USD/thùng, cao hơn 21,4 USD/thùng so với giá dự toán. Thu từ xuất nhập khẩu đạt 212,3 nghìn tỷ (47,1% dự toán), tăng 15,3% so cùng kỳ. Hoàn thuế giá trị gia tăng đạt 65,1 nghìn tỷ, tăng 23,2% so cùng kỳ.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Thặng dư ngân sách 495 nghìn tỷ đồng phản ánh trạng thái dòng tiền ròng dương từ khu vực công. Lượng tiền này đang được giữ lại trong hệ thống Kho bạc Nhà nước thay vì được bơm ra nền kinh tế qua kênh đầu tư công.
Tiến độ giải ngân đầu tư công chỉ đạt hơn 20% kế hoạch năm. Đây là điểm nghẽn về thanh khoản ròng: tiền thu vào nhanh nhưng tiền chi ra chậm. Độ trễ chính sách (policy lag) trong khâu giải ngân đang tạo ra một khoản dự trữ tiền mặt lớn.
Về phía thu, nguồn thu nội địa tăng 15,8% cho thấy hoạt động sản xuất kinh doanh nội địa vẫn duy trì đà hồi phục. Tuy nhiên, Bộ Tài chính ghi nhận sức ép từ rủi ro địa chính trị tại Trung Đông ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng.
Áp lực giảm thu từ các chính sách tài khóa hỗ trợ (giảm thuế nhiên liệu, thuế bảo vệ môi trường, thuế GTGT) đang hiện hữu. Các chính sách này làm giảm nguồn thu ngắn hạn nhưng nhằm giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Trong tháng 5, cơ quan thuế và hải quan tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm thuế, phí, lệ phí đã ban hành. Các quy định mới về thuế bảo vệ môi trường, thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt đang được áp dụng.
Những yếu tố cần theo dõi trong nửa cuối năm:
- Tốc độ giải ngân đầu tư công: nếu được đẩy mạnh, thặng dư sẽ thu hẹp và dòng tiền bơm ra nền kinh tế gia tăng, hỗ trợ thanh khoản hệ thống ngân hàng và thị trường chứng khoán.
- Diễn biến giá dầu WTI/Brent: mức giá bình quân 91,4 USD/thùng đang hỗ trợ thu dầu thô, nhưng bất kỳ sự đảo chiều giảm nào cũng có thể ảnh hưởng đến tổng thu.
- Rủi ro địa chính trị Trung Đông: tác động đến chi phí logistics, giá năng lượng và hoạt động xuất nhập khẩu.
- Chính sách hỗ trợ tài khóa: mức độ và thời gian kéo dài của các gói giảm thuế sẽ quyết định đà giảm của nguồn thu nội địa trong các tháng tới.
Thông tin trong bài chỉ mang tính chất tham khảo. Người đọc tự đưa ra nhận định và quyết định đầu tư.