Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 21/7, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer thông báo Washington sẽ sớm có động thái về thuế quan mới. Tờ Financial Times dẫn nguồn thạo tin cho biết Tổng thống Donald Trump có thể áp thuế từ 10-12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 quốc gia ngay trong tuần này. Lý do được đưa ra là các nền kinh tế này không có biện pháp thích đáng để ngăn chặn lao động cưỡng bức.
Động thái diễn ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hàng loạt mức thuế quan hồi tháng 2. Chính quyền Mỹ sau đó áp mức thuế toàn cầu 10% trong năm nay, biện pháp tạm thời này sẽ hết hiệu lực ngày 24/7.
Dưới đây là tổng hợp các mức thuế hiện tại và dự kiến:
| Đối tác / Biện pháp | Mức thuế | Thời điểm |
|---|---|---|
| Thuế toàn cầu tạm thời | 10% | Hết hiệu lực 24/7 |
| Thuế mới dự kiến (60 quốc gia) | 10-12,5% | Tuần này (từ 21/7) |
| Brazil (nhiều sản phẩm) | 25% | Đã áp tuần trước |
| Canada (nhiều mặt hàng) | 50% | Đã áp tuần trước |
Ngoài ra, Mỹ cũng đang tiến hành các cuộc điều tra riêng về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, có thể dẫn đến các biện pháp thuế bổ sung.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc Mỹ áp thuế mới lên 60 đối tác thương mại tạo ra hiệu ứng lan tỏa trên nhiều thị trường tài chính. Đầu tiên, chi phí nhập khẩu tăng làm gia tăng áp lực lạm phát tại Mỹ, khiến Fed có thể duy trì lập trường Hawkish lâu hơn. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí vốn toàn cầu.
Thứ hai, dòng tiền quốc tế có xu hướng chuyển dịch theo hướng phòng thủ (risk-off). Các nhà đầu tư giảm tỷ trọng cổ phiếu ngành xuất khẩu và gia tăng nắm giữ USD, vàng hoặc trái phiếu chính phủ Mỹ ngắn hạn.
Thứ ba, rủi ro thanh khoản gia tăng ở các thị trường mới nổi phụ thuộc vào thương mại với Mỹ. Các quốc gia như Việt Nam, Ấn Độ, Mexico có thể bị ảnh hưởng nếu nằm trong danh sách 60 đối tác.
Độ trễ chính sách (policy lag) là yếu tố quan trọng: tác động thực tế lên GDP và lợi nhuận doanh nghiệp chỉ rõ rệt sau 2-3 quý. Tuy nhiên, thị trường tài chính thường phản ứng ngay lập tức thông qua kỳ vọng.
Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc đã lên tiếng phản đối. Người phát ngôn EC cho rằng các biện pháp thuế quan mới là không chính đáng. Căng thẳng thương mại có thể leo thang thành chiến tranh thuế quan toàn diện, tương tự giai đoạn 2018-2019.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các nhà đầu tư cần giám sát những yếu tố sau trong thời gian tới:
- Ngày 24/7: Mức thuế toàn cầu 10% hết hiệu lực. Nếu không có gia hạn, mức thuế mới 10-12,5% sẽ thay thế.
- Phản hồi từ các đối tác thương mại: EU, Trung Quốc, Brazil, Canada có thể áp thuế trả đũa.
- Kết quả các cuộc điều tra về lao động cưỡng bức và dư thừa năng lực sản xuất.
- Diễn biến tại Tòa án Tối cao Mỹ về tính hợp pháp của thuế quan.
Trên thị trường ngoại hối, USD có thể tiếp tục mạnh lên trong ngắn hạn do dòng vốn tìm nơi trú ẩn an toàn. Các cặp tiền tệ như EUR/USD, USD/JPY sẽ biến động mạnh. Đối với hàng hóa, giá dầu WTI/Brent có thể chịu áp lực giảm do nhu cầu toàn cầu suy yếu nếu chiến tranh thương mại leo thang.
Thị trường chứng khoán Mỹ, đặc biệt là các cổ phiếu ngành bán lẻ và sản xuất phụ thuộc nhập khẩu, có thể điều chỉnh. Ngược lại, các cổ phiếu nội địa hóa và công nghệ ít chịu ảnh hưởng thuế quan có thể hưởng lợi tương đối.
Nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các thông báo từ USTR và phản ứng từ các nền kinh tế lớn. Bất kỳ dấu hiệu đàm phán nào cũng có thể làm dịu căng thẳng, trong khi hành động trả đũa sẽ đẩy thị trường vào trạng thái biến động cao.