Mỹ áp thuế 50% lên hàng hóa Canada: Căng thẳng thương mại leo thang và tác động đến dòng vốn toàn cầu

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 20/7/2026, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký 3 sắc lệnh theo Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930. Các sắc lệnh này áp dụng mức thuế bổ sung 50% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada.

Động thái này được Washington giải thích là nhằm đáp trả các chính sách mà họ cho là phân biệt đối xử của Ottawa đối với hàng hóa Mỹ. Mức thuế mới sẽ có hiệu lực sau 30 ngày kể từ ngày ký.

Các mặt hàng chịu thuế bao gồm rượu vang, gậy khúc côn cầu và xi măng. Quy định áp dụng bất kể hàng hóa có đáp ứng quy tắc xuất xứ của Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) hay không.

Tuy nhiên, một số mặt hàng được miễn trừ: năng lượng, kali (potash), các sản phẩm chịu thuế theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng thương mại năm 1962, thủy sản và khoáng sản thiết yếu.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Chính quyền Mỹ lý giải rằng Canada đang áp dụng hạn ngạch và thuế quan đối với ôtô nhập khẩu từ Mỹ, nhưng không áp dụng các biện pháp tương tự với nhiều quốc gia khác. Cơ chế phân bổ hạn ngạch của Canada được cho là buộc các hãng sản xuất ôtô Mỹ phải mở rộng đầu tư tại Canada thay vì tại Mỹ.

Đối với đồ uống có cồn, hầu hết các tỉnh và vùng lãnh thổ của Canada đã ngừng mua, phân phối hoặc bán lẻ các sản phẩm rượu của Mỹ. Biện pháp này không được áp dụng đối với hàng hóa từ các nước khác.

Hệ thống quản lý nhập khẩu sữa của Canada cũng bị Washington chỉ trích là mang tính bảo hộ. Hạn ngạch thuế quan đối với phô mai của Mỹ được thiết kế chặt chẽ hơn đáng kể so với hạn ngạch áp dụng cho phô mai nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU).

Nhà Trắng khẳng định các biện pháp mới nhằm "khôi phục nguyên tắc có đi có lại trong thương mại" và tạo sân chơi bình đẳng cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Mỹ. Washington cho rằng kể từ khi triển khai chính sách thuế quan mới, 18 đối tác thương mại đã đạt được thỏa thuận với Mỹ.

Chỉ có Trung Quốc và Canada lựa chọn áp dụng các biện pháp trả đũa thay vì đàm phán. Điều này cho thấy rủi ro leo thang căng thẳng thương mại vẫn hiện hữu.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Chính quyền Tổng thống Trump nhấn mạnh sẽ tiếp tục sử dụng thuế quan như một công cụ để thúc đẩy sản xuất trong nước, giảm thâm hụt thương mại, tăng cường an ninh kinh tế và đưa chuỗi sản xuất trở lại Mỹ.

Đến nay, Chính phủ Canada chưa đưa ra phản ứng chính thức đối với các sắc lệnh thuế quan mới. Giới quan sát nhận định động thái này có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng thương mại song phương.

Bối cảnh hai bên vẫn chưa đạt được đồng thuận về việc gia hạn và sửa đổi Hiệp định USMCA sau khi Washington tuyên bố không tiếp tục duy trì hiệp định theo hình thức hiện nay. Các cuộc đàm phán song phương gần đây "hầu như không có tiến triển gì".

Trong khi đó, Canada và Mexico đã nhất trí tăng cường phối hợp để thuyết phục Mỹ giảm thuế đối với ôtô nhập khẩu. Các nhà đầu tư cần theo dõi phản ứng chính thức từ Ottawa trong những ngày tới.

Các yếu tố cần quan sát bao gồm: khả năng Canada áp thuế trả đũa lên hàng hóa Mỹ, tác động đến chuỗi cung ứng ôtô Bắc Mỹ, và biến động của các cặp tiền tệ USD/CAD.