Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo thông tin từ Tuổi Trẻ Online, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa có quyết định đình chỉ tư cách kiểm toán viên của PwC (Việt Nam) do hồ sơ kiểm toán báo cáo tài chính năm 2025 của CTCP Thép Nam Kim (mã NKG) không đạt yêu cầu.
PwC là một trong bốn công ty kiểm toán hàng đầu thế giới, thuộc nhóm Big 4 bao gồm Deloitte, PwC, EY và KPMG.
Cụ thể, kết quả kiểm tra chất lượng dịch vụ cho thấy hồ sơ kiểm toán báo cáo tài chính riêng và hợp nhất năm 2025 của NKG có hai điểm vi phạm chính:
- Báo cáo riêng: Kiểm toán viên chưa thực hiện đầy đủ thủ tục kiểm toán thích hợp để đưa ra ý kiến theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam.
- Báo cáo hợp nhất: Kiểm toán viên đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần khi báo cáo tài chính có sai sót kế toán trọng yếu.
Sai sót trọng yếu được UBCKNN chỉ rõ như sau:
| Khoản mục | Số tiền (tỉ đồng) | Mô tả |
|---|---|---|
| Chênh lệch giá chuyển nhượng vs giá gốc quyền sử dụng đất | 94 | Giá chuyển nhượng 366 tỉ đồng, giá gốc 272 tỉ đồng, không được điều chỉnh khi hợp nhất với CTCP Tôn Nam Kim Phú Mỹ |
| Chi phí trả trước tăng thêm | 66 | So với cuối năm 2024 |
| Thu nhập khác tăng thêm | 94 | So với cuối năm 2024 |
| Phải trả khác tăng thêm | 28 | Hợp nhất báo cáo tài chính không điều chỉnh đúng chuẩn mực |
UBCKNN yêu cầu NKG khắc phục sai sót khi lập báo cáo tài chính cho các kỳ tiếp theo. Đồng thời, cơ quan này đã đình chỉ tư cách được chấp thuận thực hiện kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng thuộc lĩnh vực chứng khoán đối với các kiểm toán viên ký báo cáo của PwC.
NKG đã có văn bản gửi UBCKNN, cho biết đang phối hợp với đơn vị kiểm toán để rà soát chi tiết. Doanh nghiệp khẳng định nội dung này không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh hiện tại.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Lùm xùm chất lượng kiểm toán tại một doanh nghiệp niêm yết như NKG, với sự tham gia của một thành viên trong nhóm Big 4, có thể tác động đến niềm tin của nhà đầu tư đối với tính trung thực của báo cáo tài chính.
Đối với cổ phiếu NKG, dòng tiền có thể phản ứng tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) trong ngắn hạn. Nhà đầu tư sẽ đánh giá lại mức độ tin cậy của các chỉ số tài chính như ROE, EPS và P/E dựa trên báo cáo đã kiểm toán.
Trường hợp của NKG không phải cá biệt. Trước đó, UBCKNN từng đình chỉ tư cách kiểm toán viên với Ernst & Young Việt Nam (EY) và KPMG. Điều này cho thấy áp lực quản lý nhà nước đang gia tăng lên toàn bộ nhóm Big 4.
Xét trên góc độ dòng tiền thị trường, các vụ việc như thế này tạo ra chi phí giao dịch (transaction cost) cho nhà đầu tư. Họ phải dành thêm thời gian để thẩm định chất lượng thông tin thay vì chỉ dựa vào báo cáo đã kiểm toán.
Đối với kênh trái phiếu doanh nghiệp, rủi ro về chất lượng kiểm toán gia tăng sẽ làm chặt thêm điều kiện tiếp cận vốn. Các tổ chức phát hành sẽ phải đối mặt với yêu cầu cao hơn từ phía nhà đầu tư về tính minh bạch.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới nâng hạng từ cận biên lên mới nổi (emerging market), chất lượng kiểm toán trở thành một yếu tố then chốt.
Theo tiêu chuẩn của các tổ chức xếp hạng như FTSE Russell và MSCI, tính tin cậy của báo cáo tài chính là một trong những tiêu chí đánh giá. Các vụ việc liên quan đến Big 4 có thể ảnh hưởng đến lộ trình này.
Các dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:
- Kết quả rà soát chi tiết của NKG và PwC: Liệu có cần phải điều chỉnh lại báo cáo tài chính các năm trước hay không?
- Phản ứng của UBCKNN với các kiểm toán viên khác của Big 4 tại Việt Nam: Có thể xảy ra các đợt kiểm tra chất lượng đột xuất trên diện rộng.
- Diễn biến giao dịch cổ phiếu NKG trên sàn HOSE: Volume và giá đóng cửa sẽ phản ánh mức độ lo ngại của thị trường.
- Các phán quyết pháp lý từ cơ quan quản lý đối với EY và KPMG trong các vụ việc trước đó để đánh giá tính nhất quán trong chế tài.
Về mặt thông tin, NKG cho rằng sai sót trên báo cáo tài chính hợp nhất liên quan đến việc trình bày, không ảnh hưởng đến dòng tiền và hoạt động sản xuất kinh doanh hiện tại. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuẩn mực kế toán ngày càng thắt chặt, việc không điều chỉnh trọng yếu là một yếu tố cần được xem xét.
Đối với các nhà đầu tư và trader đang giao dịch NKG hoặc các cổ phiếu khác thuộc nhóm ngành thép, cần theo dõi các thông báo tiếp theo từ NKG và UBCKNN. Đây là yếu tố bất định thuần túy, không phải thông tin cơ bản về ngành.