Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2025 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ghi nhận lợi nhuận sau thuế đạt 51.881 tỉ đồng, gấp 6,3 lần so với năm trước.
Con số này giúp EVN xóa sạch khoản lỗ lũy kế toàn tập đoàn chỉ trong một năm. Tuy nhiên, ngay sau khi công bố, EVN thông tin rằng công ty mẹ (100% vốn Nhà nước) vẫn còn lỗ lũy kế 5.611 tỉ đồng.
Nguyên nhân được giải thích: lợi nhuận sau thuế năm 2025 của công ty mẹ đạt 39.762 tỉ đồng, chưa đủ bù đắp khoản lỗ lũy kế từ các năm trước lên tới 45.374 tỉ đồng vào cuối năm 2024.
| Chỉ tiêu | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Lợi nhuận sau thuế hợp nhất 2025 | 51.881 tỉ đồng | BCTC kiểm toán EVN |
| Lợi nhuận sau thuế công ty mẹ 2025 | 39.762 tỉ đồng | BCTC kiểm toán EVN |
| Lỗ lũy kế công ty mẹ cuối 2024 | 45.374 tỉ đồng | BCTC kiểm toán EVN |
| Lỗ lũy kế công ty mẹ cuối 2025 | 5.611 tỉ đồng | Tính toán từ BCTC |
| Biên lợi nhuận gộp công ty mẹ 2025 | 7,6% | Chuyên gia tài chính |
| Biên lợi nhuận gộp công ty mẹ 2021 | -0,5% | Chuyên gia tài chính |
| Biên lợi nhuận gộp công ty mẹ 2022 | -7,9% | Chuyên gia tài chính |
| Biên lợi nhuận gộp công ty mẹ 2023 | -6,8% | Chuyên gia tài chính |
Sự chênh lệch giữa báo cáo hợp nhất và báo cáo riêng công ty mẹ đặt ra câu hỏi về bức tranh tài chính thực sự của tập đoàn.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Theo các chuyên gia tài chính doanh nghiệp, báo cáo hợp nhất phản ánh sức khỏe của toàn bộ hệ sinh thái, bao gồm công ty mẹ và các công ty con.
Việc hợp nhất hết lỗ lũy kế cho thấy tổng thể các đơn vị trong tập đoàn đang sinh lời đủ để bù đắp tổn thất trước đây. Tuy nhiên, công ty mẹ và các công ty con là những pháp nhân độc lập.
Lợi nhuận hợp nhất phân bổ đều ở tất cả các khâu: phát điện, truyền tải, phân phối điện. Lãi của công ty mẹ chỉ chiếm một phần trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Một chuyên gia tài chính lưu ý: ''Lãi của công ty con nếu chuyển về công ty mẹ cũng phải sau một kỳ kế toán, nên đây là lý do khiến cho lãi đủ bù lỗ lũy kế toàn tập đoàn, nhưng lỗ lũy kế công ty mẹ vẫn tồn tại.''
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến lỗ lũy kế lớn tại công ty mẹ đến từ việc bốn năm liên tiếp (2021-2024) EVN không được điều chỉnh giá điện.
Điều này khiến lợi nhuận gộp của công ty mẹ đều âm trong giai đoạn 2021-2023 (lần lượt -0,5%, -7,9% và -6,8%), tạo ra khoản lỗ gần 50.000 tỉ đồng cho công ty mẹ và gần 47.500 tỉ đồng hợp nhất toàn tập đoàn trong năm 2022-2023.
Bước ngoặt đến từ việc giá bán lẻ điện được điều chỉnh tăng, đặc biệt từ tháng 5-2025 tăng 4,8%, cùng với việc huy động các nguồn điện giá rẻ.
Điều này giúp biên lợi nhuận gộp của công ty mẹ phục hồi mạnh lên 7,6%, tạo ra mức lãi gần 40.000 tỉ đồng, bù đắp cơ bản khoản lỗ cũ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Theo chủ tịch một công ty tư vấn tài chính doanh nghiệp, báo cáo tài chính hợp nhất luôn là cơ sở quan trọng nhất để đánh giá sức khỏe tài chính tổng thể của một tập đoàn.
Báo cáo này phản ánh đầy đủ quy mô tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền của cả hệ thống. Đây cũng là bộ báo cáo được các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và giới phân tích sử dụng khi định giá doanh nghiệp.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:
- Khả năng điều chỉnh giá điện tiếp theo và tác động đến biên lợi nhuận gộp của công ty mẹ.
- Cơ cấu huy động nguồn điện: tỷ trọng thủy điện, nhiệt điện than, năng lượng tái tạo ảnh hưởng đến chi phí sản xuất.
- Tiến độ chuyển lợi nhuận từ các công ty con về công ty mẹ qua các kỳ kế toán.
Nếu công ty mẹ tiếp tục duy trì biên lợi nhuận gộp dương ở mức 7,6% hoặc cao hơn, khoản lỗ lũy kế 5.611 tỉ đồng có thể được xóa sạch trong năm 2026.
Ngược lại, nếu giá nhiên liệu đầu vào tăng hoặc chính sách giá điện không được điều chỉnh kịp thời, rủi ro tái lập lỗ lũy kế tại công ty mẹ vẫn hiện hữu.