Lãi suất tiền gửi thực tế vượt 9%/năm: Tín hiệu căng thẳng thanh khoản hệ thống ngân hàng

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Báo Tuổi Trẻ đưa tin, hiện nay lãi suất huy động niêm yết tại quầy của nhiều ngân hàng chỉ quanh 6%/năm cho kỳ hạn 6 tháng. Tuy nhiên, người gửi tiền có thể thực nhận mức lãi lên tới 9%/năm, thậm chí 9,2%/năm thông qua các hình thức như gửi online, chứng chỉ tiền gửi, hoặc tham gia chương trình hội viên.

Dưới đây là các mức lãi suất thực tế được ghi nhận từ các trường hợp cụ thể:

Ngoài ra, một số ngân hàng áp dụng “chứng chỉ tiền gửi” thay vì sổ tiết kiệm truyền thống để đưa ra lãi suất cao hơn, nhưng không được bảo hiểm tiền gửi như tiết kiệm thông thường.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Hiện tượng chênh lệch lớn giữa lãi suất niêm yết và thực nhận (6% so với 9%) cho thấy các ngân hàng đang đối mặt với áp lực huy động vốn mạnh. Đây là dấu hiệu của rủi ro thanh khoản gia tăng trong hệ thống, khi các ngân hàng phải dùng đến các chương trình ưu đãi (lãi đầu kỳ, quà tặng, phí hội viên) để thu hút tiền gửi.

Xét về mặt chi phí vốn, lãi suất thực tế 9%/năm cho kỳ hạn 6 tháng là rất cao so với lãi suất cho vay bình quân (khoảng 9-10%/năm hiện nay). Điều này có thể thu hẹp biên lợi nhuận của ngân hàng (NIM), đặc biệt nếu tốc độ tăng trưởng tín dụng chậm lại.

Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất qua đêm cũng có thể biến động mạnh. Tuy nhiên, bài báo không đề cập số liệu cụ thể về lãi suất liên ngân hàng. Nhìn chung, các ngân hàng nhỏ hơn thường chịu áp lực huy động cao hơn, phải đưa ra lãi suất thực cao hơn để cạnh tranh với ngân hàng lớn.

Đối với nhà đầu tư, đây là tín hiệu cho thấy dòng tiền nhàn rỗi đang chảy mạnh vào kênh tiền gửi với lợi suất hấp dẫn. Điều này có thể làm giảm dòng tiền đầu tư vào chứng khoán, bất động sản, hoặc các tài sản rủi ro khác trong ngắn hạn, đặc biệt khi tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) chiếm ưu thế.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Nguyên nhân của áp lực huy động này có thể đến từ các yếu tố sau:

• Tăng trưởng tín dụng nửa đầu năm 2025 đạt khoảng 6-7% (theo SBV), trong khi huy động vốn chỉ tăng 4-5%, tạo khoảng trống thanh khoản.
• Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, không bơm ròng mạnh qua kênh thị trường mở.
• Áp lực lạm phát và tỷ giá có thể khiến SBV chưa hạ lãi suất điều hành, giữ chi phí vốn ở mức cao.

Người gửi tiền cần lưu ý rằng các hình thức gửi có lãi suất cao (chứng chỉ tiền gửi, gửi online không bảo hiểm) có thể không được bảo vệ bởi Luật Bảo hiểm tiền gửi. Bài báo dẫn lời chị Minh Thúy cho biết tiết kiệm sinh lời là dạng chứng chỉ tiền gửi, không phải tiết kiệm truyền thống.

Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:

• Động thái điều hành lãi suất của SBV (phiên đấu thầu tín phiếu, lãi suất OMO).
• Kết quả kinh doanh quý III của các ngân hàng thương mại, đặc biệt là chi phí vốn và NIM.
• Diễn biến dòng tiền giữa kênh tiền gửi và kênh đầu tư khác (chứng khoán, vàng, bất động sản).

Thông tin được tổng hợp từ bài báo của Tuổi Trẻ, phản ánh thực tế thị trường lãi suất huy động tại Việt Nam tháng 7/2025.