Kỷ lục xuất khẩu dầu mỏ và tác động đến cán cân thương mại Mỹ

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 9/6: thâm hụt thương mại tháng 4 giảm 1,2% xuống 55,9 tỷ USD, thấp hơn dự báo 56,1 tỷ USD của Reuters. Số liệu tháng 3 được điều chỉnh giảm từ 60,3 tỷ USD còn 56,6 tỷ USD.

Xuất khẩu tháng 4 đạt kỷ lục 327,1 tỷ USD, tăng 2,6% so với tháng trước. Riêng xuất khẩu hàng hóa tăng 4,1% lên 221,3 tỷ USD – cũng là mức cao nhất từ trước đến nay.

Động lực chính là xuất khẩu dầu thô và sản phẩm dầu mỏ tăng vọt lên 36,7 tỷ USD nhờ sản lượng xuất khẩu cao hơn và giá dầu vượt 100 USD/thùng sau xung đột Mỹ-Iran từ cuối tháng 2. Thặng dư thương mại dầu mỏ tăng từ 9,4 tỷ USD lên 17,7 tỷ USD – mức kỷ lục.

Xuất khẩu máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất cũng đạt kỷ lục 70,3 tỷ USD, tăng 4 tỷ USD nhờ máy tính và máy bay dân dụng. Nhập khẩu máy móc tăng do làn sóng đầu tư AI, đẩy tổng nhập khẩu lên 383 tỷ USD.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng chảy thương mại Mỹ chưa chịu tác động đáng kể từ xung đột Iran hay thuế quan – theo nhận định của Bộ Thương mại. Thay vào đó, hai yếu tố chính chi phối: giá dầu cao do rủi ro địa chính trị và nhu cầu nhập khẩu thiết bị AI từ doanh nghiệp.

Ông Sal Guatieri, kinh tế trưởng tại BMO Capital Markets, cho rằng xuất khẩu dầu tăng mạnh đang thu hẹp thâm hụt, trong khi thuế quan chưa kìm hãm được nhập khẩu. Ông nhấn mạnh GDP quý 2 có thể khả quan hơn dự báo nhờ động lực thương mại.

Tuy nhiên, ông Christopher Rupkey từ FWDBONDS cảnh báo đà tăng xuất khẩu có thể không bền vững vì phần lớn đến từ giá năng lượng cao hơn do xung đột Iran. Nếu căng thẳng hạ nhiệt, giá dầu giảm sẽ kéo theo thu hẹp thặng dư dầu mỏ.

Dòng tiền hiện phản ánh tâm lý risk-off trên thị trường năng lượng: nhà đầu tư định giá rủi ro địa chính trị vào giá dầu, tạo lợi thế tạm thời cho cán cân thương mại Mỹ. Đồng thời, chi phí vốn tăng do chính sách tiền tệ thắt chặt chưa tác động rõ đến nhập khẩu, cho thấy độ trễ chính sách vẫn còn.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Các yếu tố quan trọng trong giai đoạn tới:

• Diễn biến xung đột Iran và giá dầu WTI/Brent: nếu vượt 100 USD/thùng kéo dài, xuất khẩu dầu Mỹ tiếp tục được hỗ trợ.
• Làn sóng đầu tư AI: nhập khẩu máy tính, chip, thiết bị viễn thông có thể duy trì ở mức cao, gia tăng thâm hụt phi năng lượng.
• Chính sách thuế quan: chưa có tác động rõ rệt, nhưng cần theo dõi các biện pháp mới từ chính quyền Mỹ.
• Số liệu GDP quý 2: nếu thương mại là động lực tích cực, có thể điều chỉnh dự báo tăng trưởng.

Theo số liệu từ BEA và Census Bureau, thâm hụt thương mại tháng 4 giảm 1,2% so với tháng 3, thấp hơn dự báo. Xuất khẩu nguyên liệu và vật tư công nghiệp đạt kỷ lục 89 tỷ USD, trong đó dầu mỏ chiếm tỷ trọng lớn.

Nhập khẩu máy móc tăng phản ánh nhu cầu đầu tư công nghệ của doanh nghiệp Mỹ. Đây là yếu tố cấu trúc có thể kéo dài, bất chấp rủi ro giá năng lượng.

Các nhà kinh tế lưu ý thặng dư dầu mỏ 17,7 tỷ USD trong tháng 4 khó có thể duy trì nếu giá dầu hạ nhiệt. Do đó, nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến địa chính trị và báo cáo thương mại các tháng tiếp theo.