Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Báo cáo ngày 3/6 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) xác định triển vọng kinh tế toàn cầu phụ thuộc lớn vào thời gian kéo dài của xung đột Trung Đông. OECD cảnh báo nguy cơ suy thoái tại một số quốc gia và lạm phát tăng mạnh là hoàn toàn có thể xảy ra nếu xung đột tiếp diễn sang năm tới.
Kịch bản cơ sở (xung đột ngắn hạn):
- Tăng trưởng GDP toàn cầu giảm từ 3,4% (2025) xuống 2,8% (2026), sau đó phục hồi lên 3,1% (2027).
- Sản lượng dầu và khí đốt vùng Vịnh trở lại mức trước khủng hoảng từ quý 3/2026.
- Lạm phát G20 đạt đỉnh 4% trong năm nay, giảm xuống 3,1% vào năm 2027.
- Lãi suất cơ bản giữ nguyên trong năm nay, bắt đầu giảm từ năm sau.
Kịch bản xấu (gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài sang 2027):
- Tăng trưởng GDP toàn cầu giảm mạnh xuống 2,1% (2026) và 1,8% (2027).
- Đây là các mức tăng trưởng rất thấp, tương đương khủng hoảng tài chính 2008-2009 hoặc đại dịch COVID-19.
- Nhiều nền kinh tế có thể rơi vào suy thoái, đặc biệt là các quốc gia châu Á phụ thuộc năng lượng từ Trung Đông.
- Giá năng lượng tăng làm lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,4 điểm % trong năm 2026 và 1,3 điểm % trong năm 2027.
- Các NHTW có thể nâng lãi suất thêm 0,5-0,75 điểm % trong ngắn hạn.
Bảng dự báo tăng trưởng GDP theo kịch bản xấu (OECD, 3/6/2026):
| Nền kinh tế | 2025 | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|
| Toàn cầu (kịch bản xấu) | 3,4% | 2,1% | 1,8% |
| Mỹ | 2,1% | 2,0% | 1,8% |
| Eurozone | 1,4% | 0,8% | 1,2% |
| Anh | - | 0,9% | 1,1% |
| Trung Quốc | 5,0% | 4,5% | 4,3% |
| Nhật Bản | 1,1% | 0,6% | 0,8% |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Báo cáo của OECD phản ánh hai kịch bản phân hóa mạnh về dòng tiền toàn cầu. Trong kịch bản cơ sở, dòng tiền risk-off chỉ mang tính cục bộ, tập trung vào tài sản trú ẩn an toàn như USD, vàng và trái phiếu chính phủ Mỹ.
Trong kịch bản xấu, áp lực lạm phát tăng thêm 1,3 điểm % buộc các NHTW như FED, ECB và BOJ duy trì lập trường Hawkish kéo dài. Chi phí vốn tăng cao sẽ siết chặt thanh khoản ròng trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu toàn cầu.
Các quốc gia châu Á, đặc biệt là Nhật Bản, chịu rủi ro thanh khoản cao nhất. OECD dự báo tăng trưởng Nhật Bản giảm xuống chỉ còn 0,6% trong năm 2026, thấp hơn so với dự báo tháng Ba. Dòng tiền có xu hướng rút khỏi các tài sản rủi ro tại châu Á để tìm đến các kênh phòng thủ tài sản.
Tuy nhiên, nhu cầu đầu tư liên quan đến AI, đặc biệt tại châu Á, vẫn là lực đỡ quan trọng cho nền kinh tế thế giới trong cả hai kịch bản. Đây là yếu tố có thể hạn chế mức độ suy giảm của dòng tiền vào cổ phiếu công nghệ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố tác động đến kịch bản thực tế:
- Thời gian xung đột: Nếu kết thúc trong năm 2026, sản lượng dầu vùng Vịnh có thể phục hồi từ quý 3/2026; nếu kéo dài sang 2027, tác động tiêu cực đến tăng trưởng và lạm phát sẽ gia tăng mạnh.
- Dự trữ chiến lược và nguồn cung bổ sung: Trong kịch bản ngắn hạn, thiếu hụt nguồn cung tập trung ở châu Á có thể được bù đắp bằng kho dự trữ chiến lược và nguồn cung từ các nhà sản xuất khác.
- Chính sách tài khóa: OECD lưu ý các gói trợ cấp sẽ giúp giảm bớt tác động của cú sốc năng lượng đối với Nhật Bản, nhưng nước này cần xây dựng kế hoạch kiểm soát tài chính công “rõ ràng và đáng tin cậy” trong trung và dài hạn.
- Bất động sản Trung Quốc: OECD nhận định cuộc khủng hoảng kéo dài trên thị trường bất động sản vẫn là lực cản đối với tăng trưởng Trung Quốc, bất chấp lợi thế từ dự trữ năng lượng dồi dào và xuất khẩu công nghệ.
- Thương mại toàn cầu: Tăng trưởng thương mại chậm lại sau khi tăng mạnh trong năm 2025, nhưng xuất khẩu năng lượng tăng hỗ trợ tăng trưởng Mỹ, bù đắp tác động từ giá cả cao hơn.
- Lãi suất: Trong kịch bản cơ sở, lãi suất giữ nguyên trong năm nay và bắt đầu giảm từ năm sau. Trong kịch bản xấu, các NHTW có thể nâng lãi suất thêm 0,5-0,75 điểm %.
Thông tin bổ sung: Liên hợp quốc trong báo cáo ngày 19/5 đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng GDP toàn cầu từ 2,7% xuống 2,5% cho năm 2026, phù hợp với xu hướng thận trọng của OECD.