Khảo sát lương thưởng CEO do Associated Press (AP) thực hiện, dựa trên dữ liệu từ Equilar, cho thấy mức thù lao trung vị của các lãnh đạo doanh nghiệp thuộc chỉ số S&P 500 đã tăng gần 6% trong năm 2025, lên 17,7 triệu USD. Trong cùng kỳ, thu nhập trung vị của người lao động tại các công ty này chỉ đạt 89.744 USD, tăng 4,7% – cao hơn lạm phát nhưng vẫn tạo áp lực chi tiêu đáng kể. Một nửa số công ty trong khảo sát có mức chênh lệch đến mức người lao động phải làm việc 200 năm mới kiếm được số tiền tương đương CEO nhận trong một năm, tăng từ mức 192 năm của năm trước.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo từ AP, khảo sát bao gồm 337 CEO đã giữ chức ít nhất hai năm tài khóa liên tiếp tại cùng một công ty, với dữ liệu được nộp cho cổ đông từ ngày 1/1 đến 30/4/2026. Các con số chính:
| Chỉ tiêu | Giá trị 2025 | Thay đổi so với năm trước |
|---|---|---|
| Lương thưởng trung vị CEO S&P 500 | 17,7 triệu USD | +6% |
| Thu nhập trung vị nhân viên S&P 500 | 89.744 USD | +4,7% |
| Số năm nhân viên làm việc để bằng CEO (tại 50% công ty) | 200 năm | 192 năm (năm trước) |
| Tổng lương & phúc lợi khu vực tư nhân (Bộ Lao động Mỹ) | Tăng 3,4% năm 2025 | – |
| Thu nhập trung bình người lao động Mỹ (kể cả phúc lợi) | 96.000 USD | – |
Một số trường hợp chênh lệch đặc biệt: Coca-Cola có tỷ lệ CEO/nhân viên lên tới 1.739 lần (thu nhập nhân viên trung vị 17.947 USD), trong khi TJX Cos. ghi nhận 1.774 lần. Bà Sarah Anderson, Giám đốc Dự án Kinh tế Toàn cầu tại Institute for Policy Studies, nhận xét: “Vào thời điểm các gia đình lao động đang chật vật vì chi phí tăng cao, thật khó chấp nhận khi lương thưởng CEO tiếp tục tăng vọt.”
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự gia tăng khoảng cách lương thưởng phản ánh cấu trúc đãi ngộ ngày càng gắn với cổ phiếu thưởng – yếu tố khiến thu nhập CEO biến động mạnh theo giá cổ phiếu và kết quả kinh doanh. Phần lớn gói thù lao là cổ phiếu bị hạn chế chuyển nhượng trong nhiều năm, hoặc chỉ được nhận nếu đạt mục tiêu về giá cổ phiếu, vốn hóa hoặc lợi nhuận. Điều này tạo ra động lực tập trung vào các quyết định ngắn hạn có thể đẩy giá cổ phiếu lên, nhưng đồng thời làm gia tăng rủi ro bất bình đẳng thu nhập – một yếu tố có thể dẫn đến áp lực chính sách điều tiết từ chính phủ Mỹ.
Từ góc độ dòng tiền vĩ mô, chênh lệch thu nhập lớn làm suy yếu sức mua của tầng lớp lao động – nhóm có xu hướng tiêu dùng biên cao hơn. Với mức tăng lương 4,7% chỉ vừa đủ bù lạm phát tích lũy, nhiều hộ gia đình phải cắt giảm chi tiêu hoặc vay qua thẻ tín dụng để trang trải nhu cầu thiết yếu. Điều này có thể ảnh hưởng đến doanh thu của các công ty bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng, đồng thời tạo áp lực lên tăng trưởng GDP thực tế.
Đối với nhà đầu tư, khoảng cách lương thưởng ngày càng lớn là tín hiệu về rủi ro quản trị doanh nghiệp. Các quỹ đầu tư tổ chức và cổ đông hoạt động (activist investors) có thể gia tăng yêu cầu siết chặt chính sách đãi ngộ, đặc biệt khi lợi nhuận doanh nghiệp không tương xứng. Nếu áp lực này dẫn đến thay đổi quy định (ví dụ: thuế suất cao hơn đối với thu nhập từ cổ phiếu thưởng hoặc yêu cầu công bố chi tiết hơn), chi phí vốn của doanh nghiệp có thể tăng, ảnh hưởng đến định giá cổ phiếu.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố khách quan tiếp tục định hình xu hướng này:
- Chính sách thuế và quy định: Sau bầu cử Mỹ 2024, các đề xuất tăng thuế thu nhập cá nhân đối với người giàu hoặc thuế lợi vốn ngắn hạn có thể tác động đến cấu trúc thù lao CEO. Cần theo dõi các dự luật tại Quốc hội.
- Hoạt động của cổ đông: Các quỹ hưu trí và nhà đầu tư ESG ngày càng chú trọng tỷ lệ chênh lệch lương thưởng (pay ratio). Một số công ty đã phải điều chỉnh gói thưởng sau các cuộc bỏ phiếu