Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo New York Times, hơn 4.400 trong tổng số 22.000 nhân viên hiện tại của SpaceX, cùng hàng trăm cựu nhân viên, nhiều khả năng trở thành triệu phú sau khi công ty niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong tuần này. Phân tích từ nền tảng đầu tư Hill.com cho thấy khoảng 400 người trong nhóm này có thể thu về ít nhất 100 triệu USD.
| Chỉ số | Giá trị |
|---|---|
| Số nhân viên có thể thành triệu phú | 4.400+ |
| Số nhân viên có thể nhận ≥100 triệu USD | 400 |
| Giá IPO dự kiến | 135 USD/cổ phiếu |
| Tổng số cổ phiếu chào bán | 555,6 triệu |
| Định giá công ty | 1,77 nghìn tỷ USD |
| IPO huy động tối đa | 75 tỷ USD |
| Định giá năm ngoái | 800 tỷ USD |
| Định giá sau sáp nhập xAI (tháng 2/2026) | 1,25 nghìn tỷ USD |
| Doanh thu năm ngoái | 18,7 tỷ USD |
| Lỗ hoạt động năm ngoái | 2,6 tỷ USD |
| Lỗ của xAI năm ngoái | 6,4 tỷ USD |
Những người hưởng lợi không chỉ là nhân viên văn phòng mà còn có kỹ thuật viên và nhân viên dịch vụ tại các cơ sở ở California, Florida và Texas. Ví dụ, ông Juan Hernandez, thợ hàn đã rời SpaceX năm ngoái, nắm giữ cổ phiếu trị giá 880.000 USD theo giá IPO. Ban đầu ông làm lao động hợp đồng với mức lương 28 USD/giờ. Cựu kỹ sư J. André Lavoie nắm giữ cổ phần trị giá hơn 28 triệu USD, dự định dùng số tiền để cải tạo một khách sạn ở Italy.
Tuy nhiên, theo Wall Street Journal, người lao động và cổ đông nội bộ sẽ chưa được bán cổ phiếu nắm giữ trước IPO trong vài tháng đầu do quy định hạn chế chuyển nhượng.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
IPO của SpaceX diễn ra trong bối cảnh công ty vẫn đang lỗ hàng tỷ USD mỗi năm. Khoản lỗ hoạt động 2,6 tỷ USD trên doanh thu 18,7 tỷ USD cho thấy biên lợi nhuận âm đáng kể. Việc sáp nhập với xAI (lỗ 6,4 tỷ USD) càng làm tăng gánh nặng tài chính.
Mức định giá tăng từ 800 tỷ USD lên 1,77 nghìn tỷ USD trong vòng chưa đầy 18 tháng phản ánh kỳ vọng cực kỳ lạc quan của thị trường vào tiềm năng tăng trưởng của SpaceX trong lĩnh vực tên lửa, vệ tinh và AI. Tuy nhiên, dòng tiền từ IPO chủ yếu là nguồn vốn mới để bù đắp lỗ và đầu tư mở rộng, thay vì đến từ lợi nhuận hiện hữu.
Việc các nhân viên trở thành triệu phú tạo ra hiệu ứng giàu hóa tức thời, nhưng dòng tiền thứ cấp từ bán cổ phiếu bị trì hoãn do quy định hạn chế chuyển nhượng. Điều này có thể hạn chế áp lực bán ngay sau IPO, nhưng về trung hạn, lượng cổ phiếu lớn sẽ được giải tỏa, tiềm ẩn rủi ro thanh khoản.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
- IPO dự kiến bắt đầu giao dịch vào thứ Sáu (12/6/2026). Nếu huy động thành công 75 tỷ USD, đây sẽ là IPO lớn nhất lịch sử, vượt xa kỷ lục 29 tỷ USD của Saudi Aramco năm 2019.
- Thương vụ sáp nhập với xAI bị một số nhà đầu tư phản đối vì lo ngại xung đột lợi ích khi ông Elon Musk là cổ đông kiểm soát cả hai công ty. Điều này có thể ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư.
- Ông Musk có thể tiến gần hơn đến cột mốc tài sản 1 nghìn tỷ USD nếu IPO thành công.
- Tình hình lỗ hoạt động tiếp tục tăng trong những tháng đầu năm 2026, đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình kinh doanh khi chưa có lợi nhuận.
Các yếu tố vĩ mô như lãi suất và thị trường IPO toàn cầu cũng ảnh hưởng đến sự thành công của đợt chào bán. Hiện tại, thị trường đang trong giai đoạn phục hồi nhưng vẫn còn biến động. SpaceX cần chứng minh khả năng sinh lời trong dài hạn để duy trì định giá cao.
Tóm lại, IPO SpaceX vừa là cơ hội giàu hóa cho nhân viên, vừa là bài toán định giá rủi ro cho nhà đầu tư khi công ty vẫn chưa có lợi nhuận.