Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 5/6, Thượng viện Nhật Bản đã thông qua dự luật ngân sách bổ sung trị giá 3.110 tỷ yen (khoảng 19 tỷ USD) cho năm tài khóa hiện tại. Nguồn tin từ TTXVN tại Tokyo cho biết dự luật nhận được đa số phiếu tán thành từ liên minh cầm quyền LDP, JIP và đảng đối lập Dân chủ Quốc dân.
Mục tiêu chính của gói ngân sách là giảm bớt tác động của giá năng lượng tăng cao, bắt nguồn từ cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông từ cuối tháng 2. Eo biển Hormuz trên thực tế bị phong tỏa, gây gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và các sản phẩm dầu khí.
Các khoản phân bổ cụ thể:
| Khoản mục | Giá trị (tỷ yen) | Mục đích |
|---|---|---|
| Quỹ dự trữ ứng phó tình hình Trung Đông | 2.500 | Giảm thiểu tác động biến động tại Trung Đông đến người dân Nhật Bản; phân bổ cho trợ cấp xăng dầu, hỗ trợ người dùng LPG, hỗ trợ doanh nghiệp dùng điện siêu cao áp |
| Trợ cấp ưu tiên cho chính quyền địa phương | 100 | Hỗ trợ các khoản trợ cấp tại địa phương |
| Bổ sung quỹ dự phòng chung (hỗ trợ giá điện và khí đốt tháng 7-9/2026) | 513,5 | Bổ sung quỹ dùng để hỗ trợ giá điện và khí đốt |
Toàn bộ các khoản ngân sách này được tài trợ bằng nguồn trái phiếu chính phủ. Hạ viện Nhật Bản đã thông qua dự luật trước đó 1 ngày.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Gói ngân sách bổ sung này phản ánh một tình huống khẩn cấp về năng lượng đối với nền kinh tế Nhật Bản. Quốc gia này phụ thuộc rất nhiều vào dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông.
Việc phong tỏa thực tế eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu thô thế giới duy trì ở mức cao, làm gia tăng chi phí năng lượng đầu vào. Dòng tiền từ ngân sách nhà nước được bơm vào nền kinh tế thông qua trợ cấp và hỗ trợ, nhằm giảm áp lực lên người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Điểm đáng chú ý là nguồn tài trợ đến từ trái phiếu chính phủ, tức là phát hành nợ công. Điều này làm gia tăng tổng dư nợ chính phủ, vốn đã ở mức rất cao so với GDP của Nhật Bản.
Trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang trong lộ trình thắt chặt chính sách tiền tệ (tăng lãi suất dần), việc phát hành trái phiếu bổ sung có thể gây áp lực lên lợi suất trái phiếu chính phủ (JGB). Điều này tạo ra độ trễ chính sách (policy lag) khi cả tài khóa mở rộng và tiền tệ thắt chặt cùng tác động lên nền kinh tế.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Trước đó, ngày 7/4, Nhật Bản dự kiến thông qua ngân sách kỷ lục 122.310 tỷ yen (766 tỷ USD) cho năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2027, do chi phí phúc lợi tăng mạnh và phân bổ kỷ lục cho quốc phòng.
Ngày 26/12/2025, Nhật Bản đã thông qua ngân sách tài khóa 2026 cao kỷ lục 785 tỷ USD, trong đó ngân sách quốc phòng lần đầu đạt 9.040 tỷ yen (58 tỷ USD).
Các yếu tố cần theo dõi tiếp theo:
- Diễn biến giá dầu thô WTI/Brent và tác động từ tình hình Trung Đông.
- Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 10 năm.
- Chỉ số đồng yen (USD/JPY) và các can thiệp từ Bộ Tài chính Nhật Bản.
- Chính sách tiền tệ của BOJ: các tín hiệu về lộ trình tăng lãi suất.
- Hiệu quả thực tế của các gói trợ cấp trong việc kiềm chế lạm phát tiêu dùng (CPI).