Kho bạc Nhà nước (KBNN) vừa công bố số liệu giải ngân vốn đầu tư công tính đến ngày 15-6-2026. Con số chỉ đạt 188,8 ngàn tỉ đồng, tương đương 20,5% kế hoạch Thủ tướng giao cho cả năm là 923 ngàn tỉ đồng.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bà Ngô Thị Nhung, Phó giám đốc KBNN, bốn nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chậm giải ngân bao gồm:
- Công tác giải phóng mặt bằng còn là điểm nghẽn: xác định nguồn gốc đất, đơn giá, phương án đền bù chưa thể triển khai đúng kế hoạch.
- Nguồn cung vật liệu xây dựng thiếu hụt, giá tăng cao so với dự toán, làm phát sinh chi phí, buộc điều chỉnh hợp đồng.
- Nhiều chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thủ tục thiết kế, thẩm định, phê duyệt, lựa chọn nhà thầu nên khối lượng nghiệm thu, thanh toán chưa lớn.
- Thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, kiêm nhiệm nhiều việc ở cấp cơ sở, xã, phường.
Bảng dưới đây tổng hợp các số liệu chính từ báo cáo của KBNN:
| Chỉ tiêu | Giá trị |
|---|---|
| Kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 | 923.000 tỉ đồng |
| Giải ngân lũy kế đến 15-6-2026 | 188.800 tỉ đồng |
| Tỉ lệ đạt so với kế hoạch | 20,5% |
| Nguồn: Kho bạc Nhà nước, báo Tuổi Trẻ |
Cũng theo bà Nhung, tiến độ giải ngân 6 tháng đầu năm thường không đạt kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, các bộ, ngành, địa phương sẽ tăng tốc trong 6 tháng cuối năm, phù hợp với thực tế thời gian đầu năm dành cho thủ tục.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền đầu tư công là một trong những kênh bơm thanh khoản chính vào nền kinh tế, tác động trực tiếp đến tổng cầu và tăng trưởng GDP. Việc chỉ giải ngân 20,5% kế hoạch sau gần nửa năm cho thấy độ trễ chính sách (policy lag) vẫn là yếu tố cố hữu.
Trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương (NHNN) duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, chi phí vốn vẫn ở mức cao, việc chậm giải ngân đầu tư công làm giảm hiệu quả của gói kích cầu tài khóa. Các doanh nghiệp xây dựng, vật liệu xây dựng và bất động sản hạ tầng sẽ chịu áp lực thanh khoản ròng trong ngắn hạn.
Theo chu kỳ nhiều năm, giải ngân H1 thường thấp và H2 bứt tốc. Điều này tạo ra một đợt sóng thanh khoản mạnh vào cuối năm, có thể ảnh hưởng đến lãi suất liên ngân hàng và tỉ giá USD/VND. Nhà đầu tư cần theo dõi sát các thông báo giải ngân từ KBNN trong các tháng 9-12.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bên cạnh bốn nguyên nhân trên, còn một số yếu tố bổ sung cần quan tâm:
- Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đã chỉ đạo quyết liệt giải ngân đầu tư công đạt 100% trong năm 2026.
- Trái phiếu Chính phủ năm 2025 đạt mức phát hành cao nhất từ trước tới nay, phản ánh nhu cầu huy động vốn cho các dự án hạ tầng.
- Giá xăng dầu tăng đẩy chi phí vận chuyển và nguyên vật liệu, gây áp lực lên dự toán các dự án đầu tư công.
Thị trường chứng khoán có thể phản ứng thông qua nhóm cổ phiếu ngành xây dựng (CTD, HBC, VCG) và vật liệu (HPG, HT1). Biến động dòng tiền đầu tư công cũng là tín hiệu cho nhà đầu tư forex và hàng hóa về sức khỏe nội tại của nền kinh tế.
Nhìn chung, câu chuyện giải ngân chậm trong nửa đầu 2026 không phải là bất thường, nhưng tỉ lệ 20,5% thấp hơn một số năm trước (ví dụ năm 2025 cùng kỳ đạt 25%). Điều này có thể làm gia tăng rủi ro về khả năng hoàn thành kế hoạch cả năm, đặc biệt khi các rào cản về vật liệu và nhân sự chưa được tháo gỡ triệt để.