Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Phiên giao dịch ngày 13/7 chứng kiến cú bứt phá mạnh nhất của giá dầu kể từ đầu tháng 4/2026. Nguyên nhân trực tiếp đến từ tuyên bố của Mỹ về việc tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải toàn diện đối với bờ biển, cảng biển, trạm trung chuyển dầu của Iran.
Lệnh này có hiệu lực từ 20h GMT ngày 14/7, do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố. Động thái này lập tức thổi bùng lo ngại về nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng qua eo biển Hormuz.
Dưới đây là các số liệu then chốt được ghi nhận trong phiên:
| Chỉ số | Giá đóng cửa | Thay đổi tuyệt đối | Thay đổi % |
|---|---|---|---|
| Dầu Brent Biển Bắc | 83,30 USD/thùng | +7,29 USD | +9,59% |
| Dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) | 78,14 USD/thùng | +6,73 USD | +9,42% |
Theo giới quan sát, mức tăng 9,59% của dầu Brent là lớn nhất tính theo ngày kể từ ngày 2/4. Giá đóng cửa 83,30 USD/thùng là mức cao nhất kể từ ngày 12/6. Dầu WTI ghi nhận phiên tăng mạnh nhất kể từ ngày 29/4 và chạm đỉnh kể từ ngày 15/6.
Bên cạnh lệnh phong tỏa, Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu các bên trả khoản phí 20% đối với tất cả hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz. Iran tuyên bố sẽ đánh chặn tàu Mỹ nếu không được cấp phép. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) bác bỏ ý tưởng thu phí này, cho rằng không có cơ sở pháp lý.
Công ty dữ liệu Kpler ghi nhận lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz cuối tuần giảm hơn một nửa, chỉ còn 19 tàu. Con số này tương đương mức trước khi thỏa thuận hòa bình sơ bộ được ký kết.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Biến động giá dầu phiên 13/7 phản ánh rõ cơ chế định giá rủi ro địa chính trị. Thị trường đang chuyển từ trạng thái cân bằng cung-cầu sang trạng thái định giá dựa trên xác suất gián đoạn nguồn cung thực tế.
Chuyên gia Giovanni Staunovo của ngân hàng UBS cho biết thị trường tập trung vào số lượng tàu chở dầu tiến vào khu vực. Lưu lượng giảm sẽ trực tiếp tác động xấu đến sản lượng khai thác và vận chuyển.
Giới phân tích tại Gelber & Associates nhận định các lệnh hạn chế mới của Mỹ, cùng với đòn đáp trả và sự sụt giảm lưu lượng tàu, đang làm gia tăng sâu sắc rủi ro thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn. Đây là yếu tố đẩy chi phí vốn trong chuỗi năng lượng lên cao.
Xung đột không chỉ dừng lại ở Trung Đông. Tại Nga, Ukraine không kích kho dầu ở vùng Stavropol và ba bể chứa tại cảng Kavkaz. Tập đoàn Đường ống Caspian (CPC) cắt giảm 7% nguồn cung trong tháng 6 so với tháng 5 do bảo dưỡng mỏ Tengiz và sụt giảm dầu từ Nga.
Kho Dự trữ Dầu thô Chiến lược (SPR) của Mỹ giảm khoảng 3 triệu thùng xuống 316,5 triệu thùng, mức thấp nhất kể từ tháng 4/1983. Điều này cho thấy dự trữ chiến lược đang ở mức thấp lịch sử, làm suy giảm khả năng can thiệp bình ổn giá của Washington.
Tổng hợp các yếu tố trên cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển theo hướng phòng thủ tài sản (risk-off). Nhà đầu tư đẩy mạnh mua vào các hợp đồng tương lai dầu thô và các tài sản trú ẩn an toàn, đồng thời thoát khỏi các tài sản rủi ro nhạy cảm với lạm phát chi phí.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bối cảnh vĩ mô hiện tại có ba lớp áp lực chồng chéo lên thị trường năng lượng:
- Rủi ro địa chính trị trực tiếp: Lệnh phong tỏa của Mỹ và phản ứng quân sự từ Iran có thể dẫn đến tình trạng tắc nghẽn kéo dài tại eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu.
- Gián đoạn nguồn cung từ Nga và Kazakhstan: Các cuộc không kích của Ukraine và bảo dưỡng mỏ Tengiz làm giảm sản lượng xuất khẩu, gây thêm áp lực lên nguồn cung vốn đã căng thẳng.
- Dự trữ chiến lược Mỹ ở mức thấp: SPR giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983, hạn chế khả năng bơm thêm dầu ra thị trường để hạ nhiệt giá.
Dữ liệu từ Bộ Năng lượng Mỹ cho thấy SPR hiện chỉ còn 316,5 triệu thùng. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 727 triệu thùng năm 2009, phản ánh quá trình xả kho liên tục trong những năm qua.
Trong khi đó, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ đã tăng lên mức cao nhất kể từ đầu năm 2025, sau khi giá dầu Brent tăng hơn 4% trước đó. Điều này làm gia tăng lo ngại lạm phát và khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục tăng lãi suất.
Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các yếu tố sau trong những phiên tới:
- Diễn biến lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, đặc biệt là số liệu cập nhật từ Kpler.
- Phản ứng chính thức từ các quốc gia tiêu thụ dầu lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản.
- Khả năng can thiệp ngoại giao từ IMO hoặc Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
- Dữ liệu tồn kho dầu thô thương mại hàng tuần của Mỹ, dự kiến công bố vào ngày 14/7.
Tình hình hiện tại cho thấy thị trường năng lượng đang bước vào giai đoạn biến động mạnh với xác suất cao về các đợt tăng giá tiếp theo, nếu căng thẳng địa chính trị không sớm hạ nhiệt.