Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 2-7, Hiệp hội Thương mại tự do châu Âu (EFTA) và Việt Nam chính thức công bố kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (FTA). Thông tin được Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) xác nhận, theo TTXVN.
Hiệp định bao trùm nhiều lĩnh vực: thương mại hàng hóa, dịch vụ, quy tắc xuất xứ, SPS, TBT, đầu tư, sở hữu trí tuệ, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, phát triển bền vững, doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bảng số liệu thương mại song phương (theo EFTA):
| Chỉ tiêu | Số liệu |
|---|---|
| Kim ngạch thương mại (2025) | 4,8 tỉ euro |
| Việt Nam xuất siêu | 2,5 tỉ euro |
| Cách đây 10 năm (xuất siêu) | 0,5 tỉ euro |
| Mặt hàng chính EFTA xuất sang VN | Máy móc điện, thủy sản, dược phẩm, máy móc cơ khí |
| Mặt hàng chính VN xuất sang EFTA | Máy móc điện, giày dép, hàng may mặc, máy móc cơ khí |
Các nhóm hàng trên ghi nhận tăng trưởng bình quân trên 10% mỗi năm trong thập kỷ qua. Số liệu không bao gồm vàng của Thụy Sỹ.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh hiệp định kết nối các nền kinh tế có thế mạnh bổ trợ. EFTA sở hữu năng lực đổi mới sáng tạo, công nghệ, tài chính, năng lượng sạch; Việt Nam là trung tâm sản xuất và thương mại năng động.
Về mặt dòng vốn, FTA này có thể kích thích dòng vốn FDI từ các nước EFTA vào Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, dược phẩm và năng lượng sạch. Doanh nghiệp Việt Nam sẽ hưởng lợi từ giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu và máy móc, cải thiện biên lợi nhuận.
Tuy nhiên, rủi ro thanh khoản và chi phí vốn vẫn là yếu tố cần theo dõi. Thương mại song phương chỉ ở mức 4,8 tỉ euro, tương đương khoảng 5,2 tỉ USD, chưa phải là đột biến so với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu gần 800 tỉ USD của Việt Nam năm 2025.
Độ trễ chính sách (policy lag) từ lúc ký kết đến khi thực thi có thể kéo dài 1-2 năm. Vì thế tác động lên dòng tiền ròng và tỷ giá VND/USD sẽ diễn ra từ từ, không gây sốc ngay lập tức.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các nước EFTA đang nỗ lực đa dạng hóa quan hệ thương mại trong bối cảnh căng thẳng thuế quan toàn cầu. ASEAN và EU cũng đặt mục tiêu xây dựng FTA thúc đẩy triển khai hiệp định vận tải hàng không.
Đối với nhà đầu tư, cần lưu ý một số dữ kiện:
- Xuất siêu của Việt Nam với EFTA tăng từ 0,5 tỉ euro lên 2,5 tỉ euro trong 10 năm, tốc độ tăng trưởng kép khoảng 17,5%/năm.
- Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như máy móc điện, giày dép, may mặc đều có lợi thế cạnh tranh, nhưng phải đáp ứng tiêu chuẩn châu Âu.
- EFTA cam kết cắt giảm thuế quan sâu rộng, tác động tích cực đến ngành dệt may, da giày, thủy sản và điện tử.
Ngành chứng khoán Việt Nam có thể hưởng lợi gián tiếp qua các cổ phiếu xuất khẩu. Trên thị trường forex, dòng kiều hối và FDI từ châu Âu có thể hỗ trợ cán cân thanh toán. Đối với hàng hóa, thủy sản và dược phẩm là những mặt hàng trao đổi chính.
Thông tin được EFTA công bố ngày 2-7, dự kiến hiệp định sẽ được ký kết trong thời gian tới sau các thủ tục phê chuẩn nội bộ của mỗi nước.