Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 12/6/2026, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo về cơ hội xuất khẩu sang Trung Đông và Nam Á trong bối cảnh các FTA mới. Sự kiện ghi nhận một loạt dấu mốc thể chế quan trọng.
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cho biết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) có hiệu lực từ tháng 11/2024 và được triển khai thực thi từ đầu năm 2026. Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam-UAE (CEPA) có hiệu lực từ tháng 2/2026. Đàm phán FTA giữa Việt Nam và GCC đang được thúc đẩy. AITIGA được rà soát, nâng cấp.
Các số liệu chính từ hội thảo được tổng hợp dưới đây:
| Chỉ tiêu | Dữ liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Dân số khu vực Trung Đông | Hơn 400 triệu người | Bộ Công Thương |
| Tổng GDP khu vực Trung Đông | Vượt 4.000 tỷ USD | Bộ Công Thương |
| Dân số UAE | Hơn 11 triệu người | Thương vụ Việt Nam tại UAE |
| Tỷ lệ hàng nhập vào UAE vận chuyển đường biển | Khoảng 90% | Thương vụ Việt Nam tại UAE |
| Tỷ lệ hàng nhập khẩu vào UAE được tái xuất | 40-50% | Thương vụ Việt Nam tại UAE |
| Quy mô người tiêu dùng qua cửa ngõ UAE | Hơn 2 tỷ người | Thương vụ Việt Nam tại UAE |
| Xuất khẩu hồ tiêu sang Trung Đông (5T/2026) | Hơn 19.000 tấn, tăng gần 25% so với cùng kỳ | VPSA |
| Tỷ trọng xuất khẩu quế sang Nam Á | Gần 47% tổng lượng | VPSA |
| Dân số khu vực Nam Á | Hơn 2,5 tỷ người | VPSA |
Ông Trương Xuân Trung, Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE, nhấn mạnh UAE hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Trung Đông. UAE đóng vai trò trung tâm logistics và tái xuất hàng đầu thế giới.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc ký kết và thực thi các FTA mới (VIFTA, CEPA) tạo ra một khung thể chế giúp giảm chi phí thương mại. Thuế ưu đãi đặc biệt từ CEPA mở đường cho hàng Việt vào UAE và toàn bộ khu vực Trung Đông.
Dòng chảy hàng hóa dự kiến gia tăng, kéo theo sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư vào sản xuất và logistics. Các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực (nông sản, thủy sản, dệt may, đồ gỗ) có thể hưởng lợi từ chi phí thương mại thấp hơn.
Tuy nhiên, rủi ro logistics vẫn hiện hữu. Xung đột tại Trung Đông tác động đến chuỗi cung ứng và vận tải biển toàn cầu. Thời gian vận chuyển tăng, ùn tắc tại các cảng trung chuyển làm gia tăng chi phí vận hành.
Ông Trương Xuân Trung khuyến nghị doanh nghiệp cần đánh giá rủi ro logistics, xây dựng phương án vận chuyển linh hoạt, kéo dài thời gian dự phòng trong hợp đồng và duy trì hàng dự trữ. Các biện pháp này giúp giảm thiểu rủi ro giao hàng chậm.
Về mặt thanh toán, doanh nghiệp nên ưu tiên thư tín dụng (L/C) không hủy ngang hoặc bảo lãnh ngân hàng. Xác minh năng lực tài chính và uy tín đối tác là bước quan trọng trước khi ký kết.
Chứng nhận Halal là điều kiện gần như bắt buộc đối với thực phẩm, nông sản và đồ uống. Doanh nghiệp cần đầu tư vào quy trình sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn để thâm nhập sâu vào các quốc gia Hồi giáo.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Xung đột tại Trung Đông tiếp diễn và diễn biến an ninh tại Eo biển Hormuz là yếu tố then chốt. Các tuyến hàng hải trọng yếu bị gián đoạn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và thời gian vận chuyển.
Áp lực cạnh tranh từ các đối thủ trong khu vực đã có mặt nhiều năm tại Trung Đông và Nam Á là rào cản. Doanh nghiệp Việt cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro và thích nghi với văn hóa tiêu dùng địa phương.
Dư địa xuất khẩu cho các ngành hàng chủ lực là rất lớn. Với quy mô dân số Nam Á hơn 2,5 tỷ người và mức tiêu thụ gia vị cao, ngành hồ tiêu và quế có động lực tăng trưởng rõ rệt. Xuất khẩu hồ tiêu sang Trung Đông 5 tháng đầu 2026 tăng gần 25% so với cùng kỳ là tín hiệu tích cực.
Việc rà soát, nâng cấp AITIGA và đàm phán FTA với GCC sẽ mở ra thêm các khuôn khổ hợp tác mới. Thời điểm thực thi các hiệp định này là yếu tố cần theo dõi trong trung hạn.
Doanh nghiệp cần bổ sung điều khoản bất khả kháng trong hợp đồng, liên quan đến chiến tranh, xung đột quân sự, đóng cửa cảng hoặc gián đoạn vận tải biển. Các biện pháp này giúp giảm thiểu tranh chấp phát sinh và bảo vệ dòng tiền.