Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đến gần thời điểm thực thi. Theo nguồn tin từ báo Tuổi Trẻ, chỉ còn khoảng 5 tháng trước khi EUDR bắt đầu áp dụng với các doanh nghiệp lớn và khoảng 11 tháng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).
Điều kiện tiên quyết của EUDR là truy xuất nguồn gốc đến từng lô đất, kèm tọa độ GPS cụ thể và chứng minh sản phẩm không được sản xuất trên diện tích rừng bị chuyển đổi sau ngày 20-12-2020.
| Nhóm doanh nghiệp | Thời hạn áp dụng EUDR | Nguồn |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp lớn | Khoảng 5 tháng (tính đến thời điểm bài báo) | Tuổi Trẻ |
| Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) | Khoảng 11 tháng | Tuổi Trẻ |
Doanh nghiệp đang chủ động triển khai theo khả năng. Ông Kevyn Nguyễn, Nhà sáng lập TheOrganiKcoffee, cho biết dù doanh nghiệp thuộc nhóm thực thi từ năm 2027, nhưng từ tháng 4, các đối tác châu Âu đã gửi lộ trình và yêu cầu tuân thủ.
Ông Nguyễn Đức Hưng - Giám đốc, Chủ tịch HĐQT Cà phê Napoli - cho biết doanh nghiệp đang triển khai EUDR theo phương thức "cuốn chiếu", ưu tiên vùng nguyên liệu đã có dữ liệu đầy đủ trước.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Áp lực tuân thủ EUDR tạo ra một bài toán chi phí vốn lớn cho toàn ngành. Theo ông Thái Anh Tuấn, Tổng giám đốc Simexco Daklak, việc đầu tư công nghệ truy xuất, chứng nhận quốc tế, hệ thống dữ liệu và chế biến sâu đều cần nguồn vốn rất lớn.
Dòng tiền ròng của các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê đang bị phân bổ lại. Một phần chảy vào chi phí chuyển đổi hệ thống, phần còn lại phải duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh thường nhật.
Rủi ro thanh khoản hiện hữu khi nguồn vốn dài hạn từ các tổ chức tín dụng chưa được đảm bảo. Ông Tuấn nhấn mạnh nếu không có sự đồng hành của các tổ chức tín dụng và nguồn vốn dài hạn, ngay cả doanh nghiệp lớn cũng gặp áp lực.
Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp đã chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Ông Nguyễn Đức Hưng cho biết Cà phê Napoli đang mở rộng sang Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và Pakistan nhằm giảm áp lực trong quá trình chuyển đổi.
Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) đang bao trùm. Các doanh nghiệp SME, vốn có năng lực tài chính hạn chế, phải đối mặt với độ trễ chính sách (policy lag) khi chưa có hướng dẫn thống nhất từ cơ quan quản lý.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Hệ thống truy xuất nguồn gốc đang dần trở thành "hạ tầng" cốt lõi của ngành cà phê. Simexco Daklak đã xây dựng mạng lưới liên kết với gần 60.000 hộ nông dân từ năm 2009 và đầu tư hệ thống phần mềm truy xuất đến từng hộ sản xuất và nhà máy chế biến.
TheOrganiKcoffee, nhờ theo đuổi mô hình canh tác hữu cơ từ nhiều năm trước, đã xây dựng hệ thống dữ liệu vùng trồng gắn với bản đồ số. Tuy nhiên, ông Kevyn Nguyễn thừa nhận doanh nghiệp chỉ quản lý hai trang trại riêng biệt, không thu mua trôi nổi.
Đối với doanh nghiệp thu mua từ hàng trăm, hàng nghìn hộ dân, câu chuyện sẽ hoàn toàn khác. Việc xác định tọa độ GPS và xây dựng dữ liệu truy xuất ngay từ đầu chuỗi cung ứng đòi hỏi nguồn lực lớn.
Các yếu tố cần theo dõi bao gồm:
- Thời điểm ban hành hướng dẫn thống nhất từ các bộ, ngành và chính quyền địa phương về quy trình triển khai EUDR.
- Khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn từ các tổ chức tín dụng cho đầu tư công nghệ truy xuất và chứng nhận.
- Diễn biến giá cà phê thế giới và tác động đến dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu.
- Tiến độ đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và Pakistan.
Thông tin trên được tổng hợp từ bài báo "Tăng tốc đáp ứng EUDR, cà phê Việt vẫn ngóng hướng dẫn" của tác giả Trương Linh, đăng trên báo Tuổi Trẻ ngày 15/7/2026.