Ngày 30/6, EU công bố phân bổ hạn ngạch nhập khẩu thép cho các đối tác thương mại, có hiệu lực từ 1/7. Biện pháp này nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong khối trước làn sóng thép giá rẻ và dư thừa công suất toàn cầu.
Theo quy định mới, tổng hạn ngạch nhập khẩu thép được miễn thuế duy trì ở mức 18,3 triệu tấn mỗi năm. Lượng thép nhập khẩu vượt hạn ngạch sẽ chịu thuế 50%, gấp đôi mức trước đây. Biện pháp này đã được các nhà lập pháp EU thông qua hồi tháng 4 vừa qua.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic cho biết việc phân bổ hạn ngạch được xây dựng trên cơ sở minh bạch, khách quan. Mục tiêu là tạo sự ổn định và khả năng dự báo cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm đối xử công bằng giữa các đối tác thương mại.
| Chỉ tiêu | Giá trị |
|---|---|
| Tổng hạn ngạch miễn thuế | 18,3 triệu tấn/năm |
| Thuế áp cho lượng vượt hạn ngạch | 50% (gấp đôi trước đây) |
| Hiệu lực | Từ 1/7/2026 |
| OECD dự báo công suất dư thừa thép toàn cầu 2027 | 721 triệu tấn |
| Thuế thép nhập khẩu của Mỹ | 50% |
| Số biện pháp phòng vệ thương mại EU đang áp dụng | Khoảng 80 biện pháp (chủ yếu chống bán phá giá thép Trung Quốc) |
EU dành một nửa tổng hạn ngạch (khoảng 9,15 triệu tấn) cho các quốc gia và vùng lãnh thổ có hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU. Các đối tác bao gồm Anh, Thụy Sĩ và Ấn Độ. Hạn ngạch được phân bổ riêng theo từng nước, dựa trên khối lượng xuất khẩu thép sang EU giai đoạn 2022-2024.
Riêng Ukraine được hưởng cơ chế đặc biệt nhằm hỗ trợ nền kinh tế đang chịu tác động của xung đột. Cơ chế này bảo đảm duy trì một mức xuất khẩu thép nhất định vào thị trường EU.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Động thái của EU diễn ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Trung Quốc gia tăng. Theo EU, phần lớn lượng thép dư thừa trên thế giới hiện có nguồn gốc từ Trung Quốc, gây áp lực lớn lên các nhà sản xuất thép châu Âu.
Áp lực càng gia tăng sau khi Mỹ áp thuế 50% đối với thép nhập khẩu. Một phần lượng thép vốn hướng vào thị trường Mỹ đã chuyển hướng sang EU. Một quan chức cấp cao của EU cho rằng hàng rào thuế quan của Mỹ đã làm gia tăng lượng thép đổ vào châu Âu, buộc EU phải triển khai các biện pháp tự vệ sau quá trình điều tra.
Theo OECD, công suất dư thừa của ngành thép toàn cầu có thể tăng lên 721 triệu tấn vào năm 2027. Con số này đe dọa việc làm và năng lực cạnh tranh của ngành thép EU. Các biện pháp phòng vệ thương mại hiện hành, bao gồm thuế chống bán phá giá, phần lớn nhằm vào các sản phẩm thép giá rẻ nhập khẩu từ Trung Quốc.
Việc EU tăng thuế vượt hạn ngạch lên 50% và duy trì tổng hạn ngạch 18,3 triệu tấn cho thấy chiến lược bảo hộ có chọn lọc. Các đối tác FTA được ưu đãi, trong khi các nước khác phải đối mặt với rào cản thuế quan cao hơn. Điều này có thể làm thay đổi dòng chảy thương mại thép toàn cầu, khi các nhà xuất khẩu tìm cách chuyển hướng sang các thị trường ít bị hạn chế hơn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các nhà đầu tư và trader cần theo dõi một số yếu tố sau:
- Diễn biến căng thẳng thương mại EU-Trung Quốc, đặc biệt là các biện pháp trả đũa tiềm tàng.
- Mức độ chuyển hướng thép từ Mỹ sang EU sau khi Mỹ áp thuế 50%.
- Khả năng EU mở rộng hạn ngạch hoặc điều chỉnh thuế nếu áp lực dư cung tiếp tục gia tăng.
- Tác động đến giá thép toàn cầu và biên lợi nhuận của các nhà sản xuất thép trong và ngoài EU.
- Phản ứng từ các đối tác thương mại lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và các nước FTA.
Bên cạnh đó, EU hiện đang áp dụng khoảng 80 biện pháp phòng vệ thương mại, bao gồm thuế chống bán phá giá. Đa số các biện pháp này nhằm vào thép Trung Quốc. Nếu tình trạng dư thừa công suất toàn cầu không được giải quyết, EU có thể sẽ tiếp tục siết chặt các biện pháp bảo hộ trong tương lai.
Việc phân bổ hạn ngạch dựa trên số liệu xuất khẩu giai đoạn 2022-2024 tạo ra một cơ sở tham chiếu rõ ràng. Tuy nhiên, điều này cũng có thể gây bất lợi cho các nước xuất khẩu mới nổi hoặc những nước có biến động lớn về sản lượng trong giai đoạn đó. Các trader cần đánh giá lại rủi ro đối với các danh mục đầu tư liên quan đến hàng hóa cơ bản, đặc biệt là thép và quặng sắt.