EU cân nhắc không nâng trần giá dầu Nga: Kịch bản siết nguồn cung và tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo nguồn tin từ hãng Bloomberg, Liên minh châu Âu (EU) đang cân nhắc giữ nguyên trần giá đối với dầu Nga, thay vì để mức trần này tự động tăng theo giá thị trường trong đợt rà soát sắp tới.

Năm ngoái, EU thông qua cơ chế điều chỉnh linh hoạt. Mức trần được rà soát 6 tháng một lần và tự động đặt thấp hơn 15% so với giá thị trường bình quân của dầu Urals Nga.

Mức trần hiện nay là 44,1 USD/thùng. Dự kiến được rà soát trong mùa hè này.

Theo quy định hiện hành, các doanh nghiệp châu Âu bị cấm cung cấp dịch vụ bảo hiểm, vận tải và các dịch vụ liên quan cho những lô dầu Nga được bán với giá cao hơn mức trần.

Trong hơn 3 tháng xung đột Iran khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, giá dầu thế giới đã tăng mạnh.

EU cũng đang cân nhắc hai lựa chọn khác. Thứ nhất, tạm dừng cơ chế tự động nâng trần giá đến cuối năm do tình hình bất thường tại Trung Đông. Thứ hai, vẫn cho phép nâng trần giá nhưng không vượt quá 60 USD/thùng - tương ứng với mức trần của G7.

Phương án giữ nguyên hoặc hạn chế việc nâng trần giá dầu Nga dự kiến sẽ được đưa vào gói trừng phạt thứ 21 của EU. Gói trừng phạt mới nhằm vào Nga kể từ khi Moscow mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Quyết định của EU về trần giá dầu Nga phản ánh rõ nét tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) trên thị trường năng lượng toàn cầu. Khi xung đột Trung Đông kéo dài, chi phí vốn và rủi ro thanh khoản đều gia tăng.

Nếu EU giữ nguyên trần 44,1 USD/thùng, Nga sẽ mất đi phần doanh thu tăng thêm khi giá dầu thế giới leo thang. Điều này tạo ra áp lực tài chính trực tiếp lên Moscow.

Ngược lại, nếu EU cho phép trần giá tăng lên 65 USD/thùng theo cơ chế tự động, Nga có thể thu về thêm nguồn lực để duy trì chiến dịch quân sự. Đây là bài toán đánh đổi giữa mục tiêu trừng phạt và ổn định thị trường.

EU đang đối mặt với độ trễ chính sách (policy lag) rõ rệt. Cơ chế tự động nâng trần được thiết kế trong bối cảnh giá dầu thấp, nay bị xung đột Trung Đông vô hiệu hóa. Việc giữ nguyên trần là một nỗ lực bịt lỗ hổng chính sách.

Dòng tiền ròng (net flow) từ các quỹ đầu cơ vào hợp đồng tương lai dầu thô đã tăng mạnh trong tháng qua. Nếu EU chốt giữ trần 44,1 USD, kỳ vọng giá dầu Nga chiết khấu sâu sẽ kích thích các giao dịch arbitrage giữa dầu Urals và Brent.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

EU đặt mục tiêu hoàn tất và chính thức đề xuất gói trừng phạt mới vào đầu tháng 6. Đại sứ các nước thành viên đã được thông báo về kế hoạch này trong tuần trước.

Ngoài vấn đề trần giá dầu, EU cũng đang thảo luận các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào thêm nhiều ngân hàng, công ty giao dịch dầu, nhà máy lọc dầu và đơn vị vận hành tiền số tại các nước thứ ba. Đây là những thực thể bị cho là giúp Nga tránh các biện pháp hạn chế của EU.

• EU có thể trừng phạt thêm khoảng 20 tàu chở dầu thuộc "đội tàu bóng tối" mà Nga sử dụng để vận chuyển dầu. Cơ chế này sau đó có thể mở rộng sang tàu chở LNG.
• Đến nay, EU đã trừng phạt hàng trăm tàu liên quan đến hoạt động vận chuyển dầu của Nga. Khối này cũng dự định nhằm vào các tàu cung cấp dịch vụ cho những tàu chở dầu nói trên.
• Tuy nhiên, gói trừng phạt mới nhiều khả năng chưa bao gồm lệnh cấm toàn diện đối với các dịch vụ hàng hải. Một số nước thành viên vẫn phản đối do lo ngại tình hình Trung Đông biến động mạnh.

Các nước này cho rằng một lệnh cấm như vậy chỉ nên được áp dụng nếu có sự ủng hộ rộng rãi hơn từ G7.

Trở lại trường hợp được phản ánh bởi Bloomberg, EU đã trừng phạt hàng trăm tàu liên quan đến hoạt động vận chuyển dầu của Nga. Khối này cũng dự định nhằm vào các tàu cung cấp dịch vụ cho những tàu chở dầu nói trên. Tuy nhiên, gói trừng phạt mới nhiều khả năng chưa bao gồm lệnh cấm toàn diện đối với các dịch vụ hàng hải.