Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Liên minh châu Âu (EU) chính thức áp mức thuế 3 euro (tương đương 3,42 USD) đối với hàng nhập khẩu thương mại điện tử có giá trị thấp, bắt đầu từ ngày 1/7/2026. Thông tin được Ủy ban châu Âu (EC) công bố và được TTXVN/Vietnam+ phản ánh.
Quy định mới nhằm ngăn chặn việc doanh nghiệp lợi dụng cơ chế miễn thuế đối với hàng hóa có giá trị dưới 150 euro, tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng với doanh nghiệp trong khối.
Dưới đây là các dữ kiện định lượng chính từ thông báo của EC:
| Chỉ tiêu | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Mức thuế mới | 3 euro (3,42 USD) cho mỗi nhóm mặt hàng trong một bưu kiện | EC |
| Lượng bưu kiện miễn thuế năm 2022 | 1,4 tỷ | EC |
| Lượng bưu kiện miễn thuế năm 2025 | 5,8 tỷ (gấp 4 lần so với 2022) | EC |
| Ngưỡng miễn thuế cũ | Dưới 150 euro | EC |
| Tỷ lệ sản phẩm nhập khẩu không đạt chuẩn an toàn (kiểm tra 2025) | Hơn 60% (đồ chơi, mỹ phẩm, thiết bị điện tử) | EC |
| Mức phạt Temu (tháng 5/2026) | 200 triệu euro | EC |
Các nền tảng chịu tác động chính bao gồm Shein, Temu và AliExpress. EU cũng đã phạt Temu 200 triệu euro vào tháng 5/2026 vì đưa sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn bảo vệ người tiêu dùng vào thị trường chung.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chính sách thuế mới của EU làm thay đổi cấu trúc chi phí vận hành của các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Mức thuế 3 euro mỗi nhóm hàng làm tăng chi phí nhập khẩu đối với các lô hàng có giá trị thấp, vốn trước đây được miễn thuế hoàn toàn.
Với số lượng bưu kiện tăng vọt từ 1,4 tỷ (2022) lên 5,8 tỷ (2025), tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 42,7%/năm. Điều này phản ánh dòng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc vào EU đã tạo áp lực thanh khoản lên hệ thống hải quan và gây méo mó cạnh tranh nội khối.
Về mặt chi phí vốn, một bưu kiện chứa 3 nhóm sản phẩm khác nhau sẽ chịu tổng mức thuế 9 euro, trong khi bưu kiện gồm nhiều sản phẩm cùng loại chỉ chịu 3 euro. Cơ chế này khuyến khích các doanh nghiệp tối ưu hóa cấu trúc đơn hàng theo hướng gộp nhiều sản phẩm đồng nhất vào cùng một bưu kiện.
Giới phân tích nhận định các nền tảng TMĐT nhiều khả năng sẽ chuyển một phần chi phí phát sinh sang người tiêu dùng hoặc gây sức ép buộc nhà cung cấp giảm giá. Đây là động thái điều chỉnh giá (price pass-through) điển hình trong bối cảnh chi phí tuân thủ quy định tăng.
Một số doanh nghiệp như Shein đã phản ứng bằng cách mở rộng hệ thống kho bãi tại Ba Lan và tăng vận chuyển hàng theo lô lớn vào EU. Chiến lược này nhằm giảm tác động của chính sách mới thông qua việc tận dụng quy mô kinh tế (economies of scale).
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Động thái của EU diễn ra sau khi Mỹ chấm dứt cơ chế miễn thuế đối với hàng nhập khẩu TMĐT giá trị thấp từ Trung Quốc từ tháng 5/2026 và mở rộng áp dụng với tất cả các nước từ cuối tháng 8/2026. Anh cũng đang chuẩn bị triển khai biện pháp tương tự.
Các mốc thời gian quan trọng cần theo dõi:
- 1/7/2026: EU áp thuế 3 euro mỗi nhóm hàng trong bưu kiện TMĐT giá trị thấp.
- 1/11/2026: EU yêu cầu bắt buộc khai báo đầy đủ thông tin đối với hàng nhập khẩu TMĐT giá trị thấp nhằm tăng khả năng truy xuất nguồn gốc.
- 1/7/2028: Khi Cơ quan Hải quan EU chính thức đi vào hoạt động, mức thuế cố định 3 euro sẽ được thay thế bằng biểu thuế áp dụng theo từng nhóm hàng hóa.
- Dự kiến EU áp dụng thêm khoản phí xử lý đối với bưu kiện nhập khẩu để hỗ trợ hải quan.
Theo dữ liệu kiểm tra năm 2025 của EC, hơn 60% sản phẩm nhập khẩu như đồ chơi, mỹ phẩm và thiết bị điện tử bị phát hiện chứa thành phần bị cấm hoặc không có đầy đủ hồ sơ chứng nhận an toàn. Con số này cho thấy rủi ro pháp lý và chi phí tuân thủ có thể tiếp tục gia tăng.
Về mặt vĩ mô, chính sách này phản ánh xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng trên toàn cầu, từ Mỹ, EU đến Anh. Các nền tảng TMĐT xuyên biên giới sẽ phải đối mặt với chi phí vận hành cao hơn, biên lợi nhuận bị thu hẹp, và áp lực tái cấu trúc chuỗi cung ứng.