Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Eo biển Hormuz có thể được mở cửa trở lại theo thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran, dự kiến ký kết chính thức vào ngày 19/6/2026. Tuyến đường huyết mạch này từng chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu trước khi xung đột nổ ra vào ngày 28/2/2026.
Kể từ đầu tháng 3/2026, Iran kiểm soát eo biển và tấn công tàu chở dầu, khiến lưu lượng tàu giảm mạnh từ khoảng 100 lượt/ngày xuống chỉ còn vài lượt mỗi ngày. Tình trạng phong tỏa kéo dài hơn ba tháng.
Báo cáo từ công ty dữ liệu thương mại Kpler, được CNBC dẫn lại, đưa ra các ước tính cụ thể về tốc độ hồi phục sau khi Hormuz mở lại.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Lưu lượng tàu trước chiến tranh (trung bình/ngày) | ~100 lượt | Kpler |
| Lưu lượng tàu sau 30 ngày mở lại (ước tính) | 40 lượt/ngày (gần 50% mức trước chiến tranh) | Kpler |
| Số tàu chở dầu mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư có thể rời đi | 118 tàu trong 15 ngày | Kpler |
| Số tàu chở dầu vào Vịnh Ba Tư dự kiến | 12 lượt/ngày (50% mức trước chiến tranh) | Kpler |
| Thời gian miễn phí qua eo biển theo Iran | 60 ngày | Hãng thông tấn Tasnim |
CEO Lars Barstad của Frontline, hãng vận hành 80 tàu trên toàn cầu với 5 tàu bị mắc kẹt, tin rằng các tàu sẽ di chuyển rất nhanh khi thỏa thuận được ký kết.
Bản chất dòng tiền và hoạt động vận tải đang vận hành ra sao
Dữ liệu từ Kpler cho thấy sự gia tăng đột biến của các tàu mắc kẹt rời khỏi Vịnh Ba Tư chỉ là sự kiện nhất thời, không phải xu hướng bền vững. Câu hỏi then chốt là số lượng tàu vào Vịnh Ba Tư sau khi giải phóng ùn tắc.
Theo ông Matt Wright, nhà phân tích vận tải hàng đầu tại Kpler, nhiều tàu đang neo tại Vịnh Oman và Biển Arab chờ Hormuz mở cửa. Các nhà vận tải thận trọng sẽ quan sát chuyến đi đầu tiên trước khi quay lại.
Chi phí bảo hiểm cho tàu và hàng hóa dự kiến giảm khi các tàu bắt đầu lưu thông trở lại. Tuy nhiên, rủi ro từ mìn còn sót lại tại eo biển vẫn hiện hữu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio xác nhận Iran đã đặt mìn ở nhiều khu vực.
Sự khác biệt trong cách hiểu về thỏa thuận giữa Mỹ và Iran tạo thêm yếu tố bất định. Iran tuyên bố các tàu được miễn phí qua eo biển trong 60 ngày, sau đó Iran và Oman sẽ quản lý. Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định kỳ vọng của Mỹ là eo biển sẽ miễn phí lâu dài.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran dự kiến ký ngày 19/6/2026 là sự kiện trọng tâm. Các yếu tố sau cần được giám sát chặt chẽ:
- Tốc độ rà phá mìn và xác nhận an toàn từ các cơ quan hàng hải quốc tế.
- Sự thống nhất về cơ chế quản lý và thu phí eo biển giữa Mỹ, Iran và Oman.
- Hành vi của các hãng vận tải: tốc độ quay lại Vịnh Ba Tư sau các chuyến đi thử nghiệm.
- Biến động giá bảo hiểm tàu và hàng hóa trên tuyến Hormuz.
- Lưu lượng tàu thực tế qua eo biển trong 30 ngày đầu sau khi ký thỏa thuận.
Theo dữ liệu từ Kpler, 118 tàu chở dầu từ Vịnh Ba Tư có thể rời đi trong 15 ngày. Con số này phản ánh sự dồn nén cung trong thời gian phong tỏa. Sau đó, dòng chảy thương mại cần thời gian để xác lập trạng thái cân bằng mới.
Việc mở lại Hormuz có tác động lan tỏa đến nhiều thị trường. Giá dầu thô WTI và Brent chịu áp lực giảm do kỳ vọng nguồn cung tăng. Đồng thời, chi phí vận tải biển toàn cầu và phí bảo hiểm hàng hóa cũng được điều chỉnh lại.