Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo dữ liệu liên bang công bố đầu tuần này, Chính phủ Mỹ đã xả thêm 8,9 triệu thùng dầu từ Dự trữ Dầu lửa Chiến lược (SPR) chỉ trong tuần trước. Lượng dầu dự trữ khẩn cấp của Mỹ hiện còn 340,3 triệu thùng — thấp nhất trong 43 năm.
Mức này thấp hơn cả đáy trước đó được thiết lập vào tháng 7/2023 dưới thời Tổng thống Joe Biden. Lần gần đây nhất SPR có lượng dầu ít hơn hiện tại là tháng 7/1983, dưới chính quyền Ronald Reagan, khi nền kinh tế Mỹ còn quy mô nhỏ hơn nhiều.
| Chỉ tiêu | Giá trị | Ghi chú (nguồn) |
|---|---|---|
| Lượng xả SPR tuần qua | 8,9 triệu thùng | Dữ liệu liên bang Mỹ |
| Tổng tồn kho SPR hiện tại | 340,3 triệu thùng | Dữ liệu liên bang Mỹ |
| So với đáy 7/2023 (thời Biden) | Thấp hơn | Bộ Năng lượng Mỹ |
| Lần cuối thấp hơn mức này | Tháng 7/1983 | Chính quyền Reagan |
| SPR giảm từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu | 75 triệu thùng (~18%) | Tính toán từ dữ liệu SPR |
| Cam kết xả tổng cộng từ SPR | 172 triệu thùng | Chính quyền Trump |
| Ngưỡng vận hành tối thiểu | 20% dung lượng | Mike Sommers, CEO API |
SPR được thành lập tháng 12/1975 khi Tổng thống Gerald Ford ký Đạo luật Chính sách và Bảo tồn Năng lượng (ECPA). Đây là phản ứng của Mỹ đối với lệnh cấm vận dầu năm 1973 của OPEC, nhằm bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc nguồn cung.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Hai cuộc chiến tranh liên tiếp — Nga-Ukraine (từ 2022) và Mỹ-Iran (từ cuối tháng 9/2025) — đã hút một phần lớn lượng dầu trong SPR. Chính quyền Trump liên tục rút dầu để bình ổn giá trong nước, tạo ra áp lực giảm dự trữ chiến lược chưa từng thấy.
Ông Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, nhận định việc Mỹ xả dự trữ chiến lược kết hợp với các chính phủ khác xả dầu và Trung Quốc giảm nhập khẩu đã ngăn kịch bản giá dầu tăng vọt lên 150 USD/thùng. Nhưng điều này cho thấy chi phí can thiệp rất lớn: SPR suy giảm nhanh chóng trong khi năng lực tái lập kho dự trữ còn hạn chế.
Trong chiến dịch tranh cử 2022, ông Trump từng chỉ trích Joe Biden xả dầu từ SPR. Tuy nhiên, hiện tại trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026, chính quyền Trump còn rút dầu với tốc độ nhanh hơn. Đây là yếu tố tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) trên thị trường năng lượng, bởi mức dự trữ thấp làm giảm đệm an toàn của nền kinh tế Mỹ trước các cú sốc cung mới.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
SPR hiện chỉ còn chưa đầy một nửa dung lượng thiết kế. Theo ông Mike Sommers, CEO của Viện Dầu lửa Mỹ (API), dự trữ này phải đảm bảo ít nhất 20% dung lượng để có thể vận hành. “Chúng tôi đang cảm thấy đáng báo động — SPR đang giảm xuống mức mà chúng tôi bắt đầu lo lắng”, ông nói với CNN.
Một số yếu tố cần theo dõi trong các quý tiếp theo:
- Tốc độ xả SPR có thể chậm lại nếu Mỹ hoàn thành cam kết xả 172 triệu thùng; hiện tại đã xả một phần đáng kể trong số này.
- Giá dầu WTI và Brent sẽ phản ứng ra sao khi Trung Quốc tiếp tục giảm nhập khẩu và các nước khác cũng xả dự trữ.
- Khả năng tái lập dự trữ khi chính quyền Trump đối mặt với áp lực tài khóa và giá dầu thế giới.
- Rủi ro thanh khoản của thị trường năng lượng nếu xảy ra thêm bất kỳ cú sốc cung nào — từ Biển Đỏ, Vùng Vịnh hay gián đoạn khai thác ở Bắc Mỹ.
Trở lại trường hợp được phản ánh bởi VnEconomy, trích dẫn CNN: sự suy giảm của SPR đang ở mức kỷ lục 43 năm, với lượng dự trữ thấp hơn cả thời kỳ chính quyền Reagan. Trong bối cảnh đó, bất kỳ sự leo thang căng thẳng địa chính trị nào cũng có thể tác động mạnh đến giá dầu và các thị trường tài sản liên quan.