Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Đồng yen Nhật đang tiến sát mức thấp kỷ lục trong vòng 40 năm so với USD. Theo nguồn tin từ Vietnam+, tỷ giá USD/JPY đã chạm mức 161,93 yen đổi 1 USD.
Con số này chỉ thấp hơn 0,03 pips so với đỉnh lịch sử 161,96 yen/USD ghi nhận vào tháng 12/1996. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama ngày 23/6 tuyên bố sẵn sàng áp dụng các biện pháp kiên quyết.
Tuyên bố được đưa ra sau hội đàm với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Hai bên đạt đồng thuận về việc triển khai can thiệp khi cần thiết.
Trước đó, Nhật Bản đã chi hơn 70 tỷ USD cho hoạt động can thiệp vào tháng trước. Động thái này cho thấy mức độ nghiêm trọng của áp lực tỷ giá.
| Chỉ số | Giá trị | Ghi chú |
|---|---|---|
| USD/JPY (đáy gần nhất) | 161,93 | Suýt soát đỉnh lịch sử 161,96 (12/1996) |
| Chi phí can thiệp tháng trước | > 70 tỷ USD | Theo Bộ Tài chính Nhật Bản |
| Lãi suất BoJ (sau khi tăng) | Cao nhất 31 năm | BoJ nâng lãi suất tuần trước |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Áp lực giảm giá của đồng yen đến từ hai yếu tố nền tảng: xung đột Trung Đông và chênh lệch lãi suất Mỹ - Nhật. Cuộc chiến tại Trung Đông đẩy giá năng lượng tăng cao, làm gia tăng chi phí nhập khẩu cho Nhật Bản - quốc gia nghèo tài nguyên.
Chênh lệch lãi suất thực tế giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn ở mức rất rộng. Chuyên gia Michael Wan (MUFG) nhận định rằng các yếu tố nền tảng về lãi suất thực tế thấp của Nhật Bản so với Mỹ phải thay đổi thì mới hỗ trợ đồng yen lâu dài.
BoJ tuần trước đã nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm. Tuy nhiên, ông Wan cho rằng BoJ cần phát đi tín hiệu về lộ trình thắt chặt mạnh mẽ hơn mới có thể trấn an thị trường.
Dòng tiền đang vận hành theo mô hình carry trade: vay yen lãi suất thấp, đầu tư vào tài sản USD lãi suất cao. Áp lực này chỉ giảm khi chi phí vay bằng yen tăng đủ để triệt tiêu chênh lệch.
Các rủi ro chính sách nội bộ
Các bước thắt chặt của BoJ có nguy cơ vấp phải sự phản đối từ Chính phủ Thủ tướng Sanae Takaichi. Nội các của bà đặt ưu tiên tránh chi phí vay vốn tăng cao làm kìm hãm tăng trưởng.
Giá bán buôn Nhật Bản tháng 5/2026 tăng 6,3% so với cùng kỳ, mạnh nhất kể từ tháng 3/2023. Mức tăng này làm gia tăng khả năng BoJ tăng lãi suất tại cuộc họp tuần tới.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Tác động đến cán cân thương mại
Xuất khẩu Nhật Bản tháng 5/2026 tăng 17% so với cùng kỳ (cao hơn dự báo 16,2%). Tuy nhiên, xét theo khối lượng, xuất khẩu chỉ tăng 0,5%.
Chuyên gia Koki Akimoto (Daiwa) lưu ý mức tăng khối lượng rất thấp cho thấy xuất khẩu thiếu động lực tăng trưởng thực chất. Tác động về giá từ đồng yen yếu và năng lượng tăng là yếu tố chính thúc đẩy cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu.
Nhập khẩu tháng 5 tăng 12,5% (thấp hơn dự báo 12,8%). Nhật Bản ghi nhận thâm hụt thương mại 378,7 tỷ yen (khoảng 2,36 tỷ USD), thấp hơn dự báo 564,6 tỷ yen.
Động lực từ lĩnh vực AI
Sự bùng nổ AI toàn cầu đã hỗ trợ một số bộ phận của nền kinh tế. Nhu cầu mạnh từ AI và trung tâm dữ liệu đã đẩy giá chip nhớ và kim loại màu lên cao.
Xuất khẩu linh kiện điện tử là động lực chính. Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng 12,5%, sang Trung Quốc tăng 17,9%.
Đơn đặt hàng máy móc cốt lõi tháng 4/2026 tăng 8,7% so với tháng trước, vượt xa dự báo 0,9%. Số liệu này cho thấy doanh nghiệp có thể đang gia tăng đầu tư.
Rủi ro nguồn cung năng lượng
Nhật Bản phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu. Việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến giá dầu thô và sản phẩm liên quan tăng vọt.
Chính phủ nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung dầu, bao gồm tìm kiếm nguồn thay thế từ Mỹ. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa đủ để bù đắp hoàn toàn tác động từ cuộc khủng hoảng.