Đồng yen chạm đáy 40 năm: Áp lực chính sách và bài toán đảo chiều từ BoJ

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 22/7/2026, đồng yen giảm xuống 163,24 yen/USD, mức thấp nhất kể từ tháng 12/1986. Đây là lần đầu tiên đồng tiền Nhật Bản vượt ngưỡng 163 yen/USD trong bốn thập kỷ.

Theo báo cáo từ Vietnam+, nguyên nhân chính bao gồm chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ, giá dầu tăng vọt và lo ngại về nợ công. Các nhà phân tích cảnh báo Chính phủ Nhật Bản sẽ gặp khó khăn trong việc đảo chiều xu hướng giảm.

Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama cam kết sẽ có “các hành động quyết đoán khi cần thiết” để hỗ trợ đồng yen. Tuy nhiên, các biện pháp can thiệp trước đây (tháng 5/2026 và năm 2024) hầu như không có tác dụng ngăn chặn đà trượt giá.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Đồng yen yếu phản ánh sự chênh lệch lãi suất lớn giữa Nhật Bản và Mỹ. Fed được dự báo sẽ tăng lãi suất ít nhất một lần nữa trong năm 2026, trong khi BoJ chỉ tăng lãi suất khoảng 6 tháng một lần theo các nhà kinh tế.

Bloomberg News đưa tin các nhà hoạch định chính sách tiền tệ sẵn sàng tăng lãi suất với tốc độ nhanh hơn do tác động của đồng yen yếu đến lạm phát. Tuy nhiên, BoJ được dự đoán rộng rãi sẽ giữ nguyên lãi suất vào ngày 31/7/2026.

Nhà phân tích Stephen Innes (SPI Asset Management) cho rằng các nhà chức trách Nhật Bản chỉ tạm thời làm giảm sức ép lên đồng yen. Nhà đầu tư vẫn tin rằng các lựa chọn chính sách tiếp tục hướng đến một đồng tiền yếu hơn.

Dòng tiền phòng thủ (risk-off) đang chảy vào USD và các tài sản định giá bằng USD, trong khi đồng yen tiếp tục chịu áp lực bán. Chi phí vốn tại Nhật Bản vẫn thấp hơn đáng kể so với Mỹ, khiến carry trade yen vẫn hấp dẫn.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Giá dầu tăng vọt do căng thẳng Trung Đông là một yếu tố then chốt làm gia tăng áp lực lên đồng yen. Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, khiến giá dầu cao làm xấu cán cân thương mại.

Bộ trưởng Katayama đã kêu gọi các quỹ hưu trí Nhật Bản tăng cường đầu tư vào tài sản trong nước, một giải pháp tạm thời thúc đẩy đồng yen. Tuy nhiên, các nhà chức trách được cho là cần nhiều nỗ lực hơn.

• Quyết định lãi suất của BoJ vào ngày 31/7/2026: Khả năng giữ nguyên hoặc tăng bất ngờ.
• Động thái của Fed: Dự báo tăng lãi suất ít nhất một lần trong năm 2026.
• Diễn biến giá dầu WTI/Brent: Ảnh hưởng trực tiếp đến cán cân thương mại Nhật Bản.
• Can thiệp tỷ giá: Khả năng can thiệp mới sau khi chi 11.700 tỷ yen không hiệu quả.

Các nhà kinh tế tại Standard Chartered nhấn mạnh rằng các biện pháp can thiệp trước đây hầu như không có tác dụng. Điều này phản ánh độ trễ chính sách (policy lag) và sự bất lực của BoJ trong việc đảo chiều xu hướng dài hạn.

Đối với nhà đầu tư đa thị trường, đồng yen yếu tạo cơ hội cho carry trade nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro thanh khoản nếu BoJ thay đổi chính sách đột ngột. Các tài sản liên quan đến Nhật Bản (Nikkei 225, trái phiếu chính phủ Nhật) cần được theo dõi sát.