Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Chiều 2/7, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp Chủ tịch Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) Maeda Tadashi. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đã nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện gần 3 năm.
Nội dung chính xoay quanh các dự án thuộc sáng kiến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC). Theo thông tin từ phía JBIC, hai bên đã thống nhất 15 dự án với tổng vốn khoảng 20 tỷ USD. Hiện 5/15 dự án đã và đang chuẩn bị triển khai.
| Chỉ tiêu | Số liệu từ nguồn |
|---|---|
| Tổng số dự án AZEC đã thống nhất | 15 dự án |
| Tổng vốn cam kết cho 15 dự án | ~20 tỷ USD |
| Số dự án đã/chuẩn bị triển khai | 5/15 |
| Thời điểm nâng cấp quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện | Gần 3 năm |
Thủ tướng đề nghị JBIC linh hoạt hơn trong thủ tục cho vay đối với 10 dự án còn lại để sớm triển khai. Đồng thời, Thủ tướng hoan nghênh các nhà đầu tư nước ngoài góp ý sửa đổi, hoàn thiện quy định, chính sách.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng vốn JBIC không phải là ODA truyền thống mà vận hành qua cơ chế PPP và bảo lãnh đầu tư. Chủ tịch JBIC nhấn mạnh: để thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ, Việt Nam cần phát huy khu vực tư nhân với cơ chế PPP – lĩnh vực JBIC có nhiều kinh nghiệm.
Nguồn vốn này tập trung vào ba trụ cột: năng lượng (AZEC, POWERR Asia), công nghiệp công nghệ cao (bán dẫn, AI, pin, vật liệu mới) và hạ tầng chiến lược (lọc hóa dầu Nghi Sơn, các cụm công nghiệp).
Về mặt thanh khoản vĩ mô, cam kết 20 tỷ USD từ JBIC bổ sung vào dòng vốn FDI chất lượng cao, giảm áp lực lên cán cân thanh toán và dự trữ ngoại hối. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân phụ thuộc vào thủ tục cho vay và khả năng hấp thụ vốn của các dự án PPP.
Thủ tướng cũng đề nghị JBIC hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế thông qua đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược: bán dẫn, AI, pin, vật liệu mới, khoáng sản thiết yếu và công nghiệp công nghệ cao.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bên cạnh AZEC, JBIC đang thúc đẩy hợp tác với nước thứ ba trong phát triển lĩnh vực bán dẫn. Điều này mở ra cơ hội cho Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu thông qua liên kết Nhật Bản – nước thứ ba.
Thủ tướng đề nghị JBIC nghiên cứu mở rộng hình thức hỗ trợ tài chính, bảo lãnh đầu tư và đồng tài trợ đối với các dự án đầu tư mới cũng như M&A của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.
- Dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn: Thủ tướng đề nghị các bên tiếp tục hỗ trợ vận hành thuận lợi, hiệu quả hơn.
- Sáng kiến POWERR Asia: JBIC muốn đồng hành cùng Việt Nam tăng cường khả năng chống chịu về năng lượng.
- Trung tâm tài chính quốc tế: Thủ tướng cho biết Việt Nam đang triển khai các chủ trương lớn về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và thành lập Trung tâm tài chính quốc tế.
Về phía JBIC, Chủ tịch Maeda Tadashi cho rằng Nhật Bản là đối tác hàng đầu của Việt Nam về ODA, nhưng trong giai đoạn phát triển mới, PPP là cơ chế then chốt. JBIC muốn đẩy mạnh hợp tác để thúc đẩy 15 dự án AZEC cũng như các dự án điện, dầu khí.
Các nhà đầu tư cần theo dõi tiến độ giải ngân của 10 dự án AZEC còn lại, sự linh hoạt trong thủ tục cho vay của JBIC, và tác động của các dự án này lên dòng vốn FDI vào lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ cao tại Việt Nam.