Dòng tiền hoàn thuế quan vượt thu: Phép thử thanh khoản cho ngân sách Mỹ và tác động đến thị trường tài chính

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Trong tháng 5/2026, Bộ Tài chính Mỹ ghi nhận một cột mốc chưa từng có: số tiền chi trả để hoàn thuế quan vượt qua số thuế thu được.

Cụ thể, chính phủ đã chi 21,97 tỷ USD để bồi hoàn cho doanh nghiệp, trong khi doanh thu từ thuế quan chỉ đạt 21,93 tỷ USD. Mức chênh lệch âm 42 triệu USD.

Con số này được công bố trong báo cáo ngày 10/6 của Bộ Tài chính Mỹ, sau tháng đầu tiên cổng thông tin hoàn thuế chính thức đi vào hoạt động.

Hoạt động hoàn thuế bắt nguồn từ phán quyết ngày 20/2 của Tòa án Tối cao Mỹ, bác bỏ các mức thuế quan diện rộng dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977.

Nguồn: Bộ Tài chính Mỹ, Vietnam+.

Các doanh nghiệp đầu tiên nhận được tiền bồi hoàn gồm một nhà sản xuất xe tải hạng nặng và một công ty đồ chơi, như được phản ánh trong bài viết trên Vietnam+.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng tiền hoàn thuế đang tạo ra áp lực hút thanh khoản ròng từ ngân sách liên bang.

Việc chi hoàn thuế vượt thu cho thấy một hiệu ứng tài khóa âm, làm giảm nguồn lực tài chính khả dụng của chính phủ.

Sự sụt giảm doanh thu thuế quan đã diễn ra liên tục từ tháng 10/2025 đến tháng 5/2026, từ mức đỉnh 31,35 tỷ USD xuống 21,93 tỷ USD, tương ứng mức giảm khoảng 30%.

Nguyên nhân chính đến từ việc chính phủ ban hành thêm nhiều quy định miễn trừ mới, gần đây nhất là quyết định giảm thuế cho thiết bị nông nghiệp vào đầu tháng 6.

Bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm (CRFB), nhận định các số liệu này phản ánh tình trạng vay nợ thiếu bền vững đang trở nên phổ biến.

Thâm hụt ngân sách lũy kế 8 tháng đầu năm tài khóa (tháng 10/2025 - tháng 5/2026) đã lên tới 1.250 tỷ USD. Riêng tháng 5/2026, thâm hụt là 293 tỷ USD.

Các khoản thâm hụt lớn này đi ngược lại cam kết của chính quyền Tổng thống Trump rằng thuế quan sẽ giúp cân bằng ngân sách.

Về mặt dòng tiền, nguồn thu từ thuế suy yếu buộc chính phủ phải tăng phát hành nợ để bù đắp, gây áp lực lên lợi suất trái phiếu kho bạc.

Điều này tạo ra một cơ chế hút thanh khoản từ thị trường tài chính, làm tăng chi phí vốn đối với các tài sản rủi ro như cổ phiếu, crypto và hàng hóa.

Bối cảnh này xuất hiện trong giai đoạn thị trường đang định giá lại rủi ro tài khóa và địa chính trị tại Mỹ.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Trump và Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ đang leo thang. Tại phiên điều trần ngày 9/6, Thẩm phán cấp cao Richard K. Eaton đã đặt câu hỏi về tiến độ xử lý hồ sơ hoàn thuế.

Giới chức Mỹ khẳng định họ có quyền từ chối hoàn tiền trong một số trường hợp nhất định, đồng thời cho biết hệ thống sẽ bổ sung tính năng xử lý các "trường hợp ngoại lệ" trong mùa Hè 2026.

Các doanh nghiệp cần có lệnh cụ thể từ tòa án mới được hoàn tiền, không có nghĩa vụ tự động hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu từ phía chính phủ.

Quy mô tiềm năng của các khoản hoàn thuế ước tính lên tới 166 tỷ USD, chưa kể tiền lãi — một con số có thể tạo ra cú sốc tài khóa nếu được giải ngân nhanh.

Thâm hụt ngân sách 1.250 tỷ USD trong 8 tháng là mức cao nhất lịch sử giai đoạn tương ứng, báo hiệu áp lực tài khóa kéo dài.

Các quyết định miễn trừ thuế mới có thể tiếp tục làm giảm nguồn thu, trong khi chi hoàn thuế vẫn có xu hướng tăng do lượng hồ sơ tồn đọng.

Nhà đầu tư cần đánh giá rủi ro từ sự suy yếu của dòng tiền ngân sách Mỹ, một yếu tố có thể ảnh hưởng đến định giá tài sản trên toàn cầu.