Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 do báo Người Lao Động tổ chức ngày 9-6, các chuyên gia và doanh nghiệp đồng thuận rằng vùng Đông Nam Bộ hội tụ đủ điều kiện để bứt phá nhưng vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn.
Theo số liệu được công bố tại diễn đàn, vùng Đông Nam Bộ hiện đóng góp khoảng 40% ngân sách quốc gia và thu hút hơn 40% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của cả nước.
Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM, cho biết tính đến cuối năm 2025, các khu chế xuất và công nghiệp của TPHCM đã thu hút trên 5.200 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký trên 75 tỉ USD.
Về dài hạn, theo quy hoạch, TPHCM có khoảng 105 khu chế xuất và khu công nghiệp, trong đó 60 khu đã đi vào hoạt động. Khoảng 40 khu còn lại với tổng diện tích khoảng 22.000 ha đang chờ thu hút đầu tư hạ tầng.
| Chỉ tiêu | Số liệu |
|---|---|
| Đóng góp ngân sách quốc gia | ~40% |
| Thu hút FDI | >40% tổng vốn FDI cả nước |
| Tổng vốn FDI đăng ký tại TPHCM (đến cuối 2025) | >75 tỉ USD |
| Số dự án FDI tại TPHCM | >5.200 |
| Quỹ đất khu công nghiệp TPHCM chờ đầu tư | ~22.000 ha |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
TS Trần Du Lịch nhấn mạnh rằng Đông Nam Bộ cần được nhìn nhận không chỉ ở quy mô kinh tế mà còn ở khả năng huy động nguồn lực, thu hút đầu tư và dẫn dắt đổi mới sáng tạo. Ông cho rằng vùng này đang hội tụ đủ điều kiện để hình thành không gian phát triển kết nối hoàn chỉnh: Trung tâm tài chính quốc tế - khu thương mại tự do – cảng.
Về phía ngân hàng, ông Nguyễn Đức Thái Hân, Phó Tổng Giám đốc ACB, cho biết các ngân hàng thương mại đã chủ động điều chỉnh khẩu vị rủi ro, chấp nhận tài sản thế chấp phi truyền thống như hợp đồng thuê đất và tài trợ ngay từ giai đoạn giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, các dự án hạ tầng quy mô lớn vẫn gặp rào cản về vốn và tỉ lệ cho vay theo quy định pháp luật.
Giải pháp được đề xuất là xây dựng cơ chế phân định rủi ro minh bạch giữa nhà nước, chủ đầu tư và nhà tài trợ, đồng thời áp dụng mô hình hợp vốn cho các dự án lớn. Ngoài ra, hệ sinh thái tài chính (công ty chứng khoán, tư vấn cấu trúc, phát hành trái phiếu) có thể giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Một rào cản lớn khác là chi phí logistics. Theo nhiều nghiên cứu, chi phí logistics của Việt Nam tương đương khoảng hơn 20% GDP, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ông Phạm Văn Xô, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xuất nhập khẩu TPHCM, chỉ ra sự thiếu thống nhất về quy trình, thủ tục giữa các địa phương là nguyên nhân gia tăng chi phí và kéo dài thời gian thực hiện thủ tục cho doanh nghiệp.
Để khắc phục, nhà nước cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công cho hạ tầng giao thông chiến lược (cao tốc, đường vành đai, metro, đường sắt liên vùng, kết nối cảng biển và sân bay) và cải cách thể chế theo hướng áp dụng một chính sách thống nhất trong toàn bộ quá trình xuất khẩu.
TS Trần Du Lịch kỳ vọng Quốc hội sẽ ban hành các cơ chế đặc thù mới, trong đó có Luật Đô thị đặc biệt, để TPHCM tiếp tục giữ vai trò hạt nhân và đầu tàu triển khai các mô hình phát triển mới.
Các nhà đầu tư cần theo dõi tiến độ tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, vốn và hạ tầng, vì đây sẽ là yếu tố then chốt quyết định khả năng tăng trưởng hai con số của vùng Đông Nam Bộ, từ đó tác động đến các lĩnh vực như chứng khoán (ngân hàng, bất động sản khu công nghiệp, xây dựng hạ tầng), hàng hóa (logistics) và năng lượng.