Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo Nikkei Asia, doanh số xe điện đã lập kỷ lục trong giai đoạn tháng 3-4/2026 tại 37 quốc gia trên thế giới. Hiện tượng này diễn ra trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng mạnh do chiến tranh Iran.
Số liệu từ S&P Global Mobility cho thấy bức tranh chi tiết:
| Khu vực / Quốc gia | Doanh số xe điện (tháng 3-4/2026) | Thay đổi so với cùng kỳ | Tỷ trọng trong doanh số xe mới |
|---|---|---|---|
| Hàn Quốc | Hơn 80.000 xe | +140% | 26% (tăng 14 điểm %) |
| Đông Nam Á | 90.000 xe | +40% | 16% |
| EU | Không nêu cụ thể | +40% | Không nêu |
| Nhật Bản | Không nêu cụ thể | +50% | ~2% |
| Trung Quốc | 1,33 triệu xe | -8% | 42% (tăng 5 điểm %) |
| Mỹ | Không nêu cụ thể | -20% | Không nêu |
Trong số 150 quốc gia được S&P Global Mobility theo dõi, 28 nước ghi nhận doanh số kỷ lục trong tháng 3 (gồm Australia và Anh). Tháng 4, thêm 9 nước (Brazil, Philippines) cũng lập kỷ lục.
Tính chung hai tháng, doanh số tăng so với cùng kỳ tại 91% số quốc gia. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 4/2023 tỷ lệ này vượt 90%.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Khủng hoảng năng lượng đang tái cấu trúc chi phí vận hành phương tiện. Giá nhiên liệu tăng làm thay đổi đường cong chi phí sở hữu (TCO) giữa xe xăng và xe điện.
Tại Hàn Quốc, nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu từ Trung Đông, doanh số tăng 140% phản ánh tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) khỏi chi phí năng lượng biến động.
Trái lại, Trung Quốc ghi nhận doanh số giảm 8% do ưu đãi thuế bị cắt giảm từ tháng 1. Tuy nhiên, thị phần xe điện vẫn tăng lên 42% nhờ nhu cầu ô tô nói chung suy yếu.
Tại Mỹ, nơi trợ cấp dừng từ tháng 9/2025, doanh số giảm 20%. Điều này cho thấy độ nhạy của cầu xe điện với chính sách hỗ trợ tài khóa.
Doanh số toàn cầu chỉ tăng 8% do sự sụt giảm tại hai thị trường lớn nhất. Nhưng nếu loại trừ Mỹ và Trung Quốc, doanh số tại 148 quốc gia còn lại tăng 50%, tỷ trọng xe điện đạt kỷ lục 12%.
Tỷ trọng xe điện vượt 10% tại 38 quốc gia. Trong đó, 28 quốc gia vượt ngưỡng 16% - mức được xem là “điểm bùng phát” để xe điện bước vào giai đoạn phổ biến rộng rãi.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố tác động đến dòng tiền đầu tư vào lĩnh vực xe điện và năng lượng:
- Giá dầu thế giới: Chiến tranh Iran đẩy giá nhiên liệu tăng, tạo lợi thế cạnh tranh cho xe điện.
- Chính sách trợ cấp: Tại Mỹ và Trung Quốc, việc cắt giảm ưu đãi đang làm giảm doanh số. Ngược lại, Nhật Bản điều chỉnh trợ cấp từ tháng 1 giúp doanh số tăng 50%.
- Tỷ trọng thị trường: Ngưỡng 16% tại 28 quốc gia báo hiệu giai đoạn tăng trưởng bền vững.
- Độ trễ chính sách: Tác động từ việc cắt giảm ưu đãi tại Mỹ và Trung Quốc có thể còn kéo dài 6-12 tháng.
Theo báo cáo ngày 20/5 của IEA, cách các nước ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay “có thể định hình” tương lai của thị trường xe điện.
Dữ liệu từ S&P Global Mobility cho thấy sự phân hóa rõ rệt: các thị trường phụ thuộc dầu nhập khẩu (Hàn Quốc, Đông Nam Á) ghi nhận tăng trưởng mạnh, trong khi các thị trường có trợ cấp bị cắt (Mỹ, Trung Quốc) suy giảm.