Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Bộ Công Thương đang xây dựng khung giá phát điện cho nhà máy điện mặt trời (ĐMT) mặt đất và ĐMT nổi kết hợp pin lưu trữ (BESS). EVN vừa góp ý và đưa ra các mức giá tham chiếu.
Theo tính toán của EVN, ĐMT mặt đất có BESS có khung giá khoảng 1.104 - 1.550 đồng/kWh. ĐMT nổi có BESS dao động từ 1.299 - 1.823 đồng/kWh.
EVN cho biết các khung giá này dựa trên tỷ lệ lắp đặt BESS là 10% công suất nguồn ĐMT. Suất đầu tư BESS được tham khảo từ kết quả đấu thầu của một số tổng công ty điện lực và mức trung bình toàn cầu.
| Loại hình nhà máy | Khung giá (đồng/kWh) | Chênh lệch so với không BESS |
|---|---|---|
| ĐMT mặt đất + BESS | 1.104 - 1.550 | +140 - 190 (≈11-14%) |
| ĐMT nổi + BESS | 1.299 - 1.823 | +140 - 190 (≈11-14%) |
EVN cũng kiến nghị lắp đặt BESS trên hệ thống điện miền Bắc với quy mô 1.734 MW. Tuy nhiên, tập đoàn này cho rằng hiệu quả đầu tư và vận hành từ các dự án có BESS vẫn chưa rõ ràng.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc tích hợp BESS làm tăng tổng mức đầu tư dự án, kéo theo khung giá điện cao hơn. Bên mua điện (EVN) phải trả chi phí cao hơn cho các dự án có lưu trữ.
TS Nguyễn Huy Hoạch, thành viên Hội đồng khoa học tạp chí Năng Lượng Việt Nam, chỉ ra rằng mức giá của hệ thống tích hợp BESS thường cao hơn khoảng 140 - 190 đồng/kWh so với dự án không có BESS, tương đương từ 11 - 14%.
Một chuyên gia ngành điện nhận định chi phí BESS được gộp thẳng vào tổng mức đầu tư. Điều này khiến khung giá điện mặt trời có BESS cao hơn đáng kể so với không có BESS, và EVN phải gánh chịu chi phí này.
Theo vị chuyên gia, việc đánh giá hiệu quả đầu tư BESS cần đặt trong tổng thể hiệu quả tài chính của cả bên mua và bên bán. Bởi trong thực tế, nguồn ĐMT có BESS có mức giá điện cao hơn so với nguồn đơn thuần.
EVN cho rằng cần làm rõ quyền và trách nhiệm điều khiển, mục tiêu lắp đặt, cơ chế huy động và trách nhiệm của chủ đầu tư trong đảm bảo khả dụng của hệ thống BESS. Bộ Công Thương cũng cần đánh giá nhu cầu hệ thống điện trước khi cho phép lắp đặt, tránh dư thừa như tại một số nước.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
TS Nguyễn Huy Hoạch cho biết Việt Nam chưa có cơ chế thị trường hoàn chỉnh cho các chi phí dịch vụ BESS. Điều này gây khó khăn cho việc tính toán suất đầu tư.
EVN kiến nghị, trước khi phê duyệt khung giá, cần lấy thêm ý kiến góp ý của các đơn vị tư vấn và tổ chức quốc tế độc lập để đảm bảo tính khách quan.
Các yếu tố tác động cấu thành giá cần được đánh giá đầy đủ, gắn với tổng thể vận hành hệ thống. Mục tiêu là vừa thu hút đầu tư, vừa phù hợp với chi phí vận hành và phát huy vai trò của BESS trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng.